Γιάννης Αναστασίου: Ασφαλής Οικονομική Βάση – Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας (video)

Θέμα: «Η κοινωνία & οικονομία της Γνώσης ως βασικός πυλώνας εξέλιξης της ‘ασφαλούς οικονομικής βάσης’ μιας πόλης μεσαίου μεγέθους. Η περίπτωση του Βόλου με την ίδρυση του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας»

Περίληψη

Το αντικείμενο της ερευνητικής προσπάθειας εστιάζει στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και τη τριαντάχρονη αντίστιξή της πορεία του με την εξέλιξη της πόλης του Βόλου. Το Π.Θ ως μελέτη περίπτωσης της  Κοινωνίας & Οικονομίας της Γνώσης,  αξιολογείται ως αναπτυξιακός μοχλός εξέλιξης της πόλης και βασικός πυλώνας διαμόρφωσης της Ασφαλούς Οικονομικής Βάσης του Βόλου. Αποτελεί το ερευνητικό μοντέλο εξέλιξης μιας πόλης μεσαίου μεγέθους, ως προς την συσχέτισή της με την Ασφαλή Οικονομική της Βάση, δηλ τους τομείς εκείνους της παραγωγικής, κοινωνικής, πολιτιστικής φυσιογνωμίας ενός τόπου, των οποίων η σύνδεση & αλληλεπίδρασή προκαλούν σημαντικό χωρικό – οικονομικό αποτέλεσμα.

Η Ασφαλής Οικονομική Βάση μιας πόλης μεσαίου μεγέθους στην οποία πρωταγωνιστεί η οικονομία της Γνώσης την μετατρέπει σε  οικονομικό μοντέλο και αποτέλεσμα χωρικής, παραγωγικής και πολιτιστικής ταυτότητας ενός τόπου, που αναδεικνύεται αντικειμενικά σε αναπτυξιακό πυλώνα μαζί με τον Δημόσιο  Τομέα, τον Πολιτισμό και τον Τουρισμό.

Το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας στο Βόλο καταδεικνύουμε πως υπήρξε συνδετικός πυλώνας της Ασφαλούς Οικονομικής Βάσης της πόλης σε περίοδο δημιουργικής καταστροφής, οικονομικής κρίσης και εξέλιξης του παραγωγικού της μοντέλου. Η διασύνδεση της Οικονομίας & και της Κοινωνίας της Γνώσης, με την χωρική και παραγωγική ταυτότητα του τόπου είναι πολυεπίπεδη και ισχυρή, συμβάλλοντας καίρια  στην  διαμόρφωση του τριτογενούς τομέα της πόλης, που αποτέλεσε συνειδητή εναλλακτική επιλογή & αναπτυξιακή πρόκληση της τοπικής κοινότητας.

Εξετάζεται η συμβολή του στη χωρική εξέλιξη και  αστική ανάπλαση του Βόλου, στον τουρισμό και την επισκεψημότητα της πόλης, στον ρόλο που διαδραματίζουν οι υποδομές του ως διαχρονικός πόρος ανάπτυξης και πολιτισμού. Αξιολογείται η συμβολή του κόστους της φοιτητικής ζωής στην οικονομική και κοινωνική πραγματικότητα της πόλης. Εντοπίζεται ο βαθμός επιρροής στην καθημερινή λειτουργία της πολύ-επίπεδα καθώς ως κοινότητα το Πανεπιστήμιο έχει  σημαίνων οικονομικό αποτύπωμα  στη πόλη. Το ερευνητικό ενδιαφέρον παράλληλα εστιάζει στο μέλλον, στο κατά πόσο η περαιτέρω ανάπτυξή του Πανεπιστημίου με τα νέα του τμήματα στη πόλη του Βόλου και υποδομές, όπως τα κτίρια της Πολυτεχνικής Σχολής, το campus της Βαμβακουργίας, την Κίτρινη Αποθήκη, το Ινστιτούτο Κομφούκιος, τα Μεταπτυχιακά του Προγράμματα, θα συνεχίσει να επηρεάζει & εξελίσσει την πόλη στην νέα εποχή, συμβάλλοντας περαιτέρω στην πολύπλευρη ανάπτυξή της και στην εξωστρέφειά της.

Λέξεις κλειδιά: Κοινωνία – Οικονομία της Γνώσης, Ασφαλής Οικονομική Βάση, Δημιουργική Καταστροφή

1. «Ασφαλής Οικονομική Βάση» – Το φαινόμενο της δημιουργικής καταστροφής

Η ερευνητική μας προσπάθεια εστιάζει στην συμβολή της Κοινωνίας της Γνώσης στην οικονομική & κοινωνική βάση και εξέλιξη μιας πόλης με συγκεκριμένα χωρικά, οικονομικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά. Καταδεικνύεται πως το ανθρώπινο κεφάλαιο μέσα από την Κοινωνία της Γνώσης συν-διαμορφώνει την αγορά εργασίας και η εκπαίδευση παράγει σημαντικά οικονομικά αποτελέσματα, μετατρέποντας το Πανεπιστήμιο ως κορυφαία εκπαιδευτική δομή ενός τόπου, σε χωρικό πλεονέκτημα ανάπτυξης. Δείχνουμε πως η Οικονομία της Γνώσης στο πλαίσιο του ανταγωνισμού των πόλεων, δίνει στο πανεπιστήμιο τη διάσταση χωρικού παιγνίου κατά τον Nash ( Besanko D & Braeutigam R, 2009: 701)  δηλ το μετατρέπει σε αναπτυξιακό και  ανταγωνιστικό πλεονέκτημα ενός τόπου, σε πόλεις μεσαίου μεγέθους με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, όπως ο Βόλος.

ΠΗΓΗ: Ίδια Επεξεργασία

Όσο μεγαλύτερος είναι ο όγκος της Ασφαλούς Οικονομικής Βάσης τόσο μεγαλύτερη είναι η επιρροή της στο σύνολο του παραγωγικού ιστού μίας πόλης, σε συνθήκες  δημιουργικής καταστροφής και οικονομικής ύφεσης.

Η Ασφαλής Οικονομική Βάση με πυλώνα το Πανεπιστήμιο σε μία πόλη το οποίο στην Ευρώπη έχει κυρίως δημόσιο χαρακτήρα, εντάσσει αναπόφευκτα και τον υπόλοιπο δημόσιο τομέα στο ερευνητικό μας πεδίο.  Σε συνθήκες δε οικονομικής κρίσης, κυριαρχίας των ελαστικών μορφών εργασίας και ρευστότητας στην διατήρηση και δημιουργία των θέσεων πλήρους απασχόλησης,  οι αμοιβές των εργαζομένων του δημοσίου τομέα ευρύτερα, μολονότι δεν μπορούν να θεωρηθούν ως αμοιβές που τους  μετατρέπουν σε προνομιούχους, εντούτοις μπορούν να χαρακτηρισθούν  ως «μισθοί αποδοτικότητας» που δημιουργούν σε έναν τόπο «ανθεκτικά θεμέλια» κατά τα πρότυπα του παραδείγματος του Herny Ford, ο οποίος υποστήριζε πως μία χαμηλόμισθη επιχείρηση είναι πάντα ανασφαλής.

Έτσι σήμερα η μονιμότητα της απασχόλησης στον δημόσιο τομέα σε συνδυασμό με τις άνω του μέσου όρου μισθολογικές απολαβές που λαμβάνουν οι εργαζόμενοι σε αυτόν, σε σχέση με την πραγματικότητα της μισθωτής εργασίας στον ιδιωτικό τομέα, συμβάλλουν στην απορρόφηση των κραδασμών στην απασχόληση σε πολλούς τομείς σε μία πόλη, σε συνθήκες οικονομικής κρίσης και δημιουργικής καταστροφής. Το δημόσιο Πανεπιστήμιο είναι μέρος του δημόσιου τομέα μιας πόλης, στην οποία συνυπάρχουν εκπαιδευτικοί των άλλων βαθμίδων της εκπαίδευσης, εργαζόμενοι στην αυτοδιοίκηση α’ & β’ βαθμού, στα νοσοκομεία και τις λοιπές δημόσιες δομές υγείας, στους τομείς της άμυνας και ασφάλειας, υποδομών και υπηρεσιών.

Το φαινόμενο της δημιουργικής καταστροφής  στην οικονομία, σε μεγάλο βαθμό συμβάλει αντικειμενικά στην τριτογενή στροφή του παραγωγικού μοντέλου μιας περιοχής με συγκεκριμένα χωρικά χαρακτηριστικά, αναδεικνύοντας σε πυλώνα της εξέλιξης  ενός τόπου, της Κοινωνία της Γνώσης.

Η οικονομική δράση αποτελεί μορφή κοινωνικής δράσης (Granovetter and Swedberg, 2001: 8), «το κοινωνικό στοιχείο δεν είναι υπολειμματική κατηγορία αλλά συνθήκη άνευ της οποίας είναι αδιανόητη τόσο η ύπαρξη του οικονομικού όσο και η κατανόηση του». (Σ. Κονιόρδος, 2002: 92) Τα δίκτυα οικονομικής δράσης ανθρώπων και επιχειρήσεων, διαπιστώνουμε πως έχουν σημαντική επίδραση στην οικονομική δραστηριότητα και απόδοση (Uzzi, 1997a, 1997b), όπως και στους χαλαρούς δεσμούς που δημιουργούνται σε αυτά, ανάμεσα στα εργατικά και ευρύτερα λαϊκά στρώματα στην πληροφόρησή τους σε ζητήματα εξεύρεσης εργασίας. (Granovetter, 1995, 1985, 1983) 

Αξιοποιώντας την θεωρία του Ρ. Μπερτ για τις «δομικές τρύπες» (structural holes) εντοπίζουμε ευκαιρίες ή τα κενά στα πλαίσια ενός κοινωνικού δικτύου (Σ. Κονιόρδος,  2002: 83), προκειμένου να δημιουργηθεί το πλαίσιο μιας νέας οικονομικής δράσης ως μορφή κοινωνικής δράσης που παραγάγει οικονομικό αποτέλεσμα ως ανάχωμα σε έναν τόπο σε περίοδο οικονομικής κρίσης. «Το κοινωνικό στοιχείο δεν αποτελεί υπολειμματική κατηγορία αλλά συνθήκη άνευ της οποίας είναι αδιανόητη τόσο η ύπαρξη του οικονομικού, όσο και η κατανόηση του». (Σ. Κονιόρδος, 2002, σ. 92)

Εστιάζουμε στην έννοια της δημιουργικής καταστροφής στην αγορά εργασίας αναλύοντας το φαινόμενο όπως παρουσιάζεται στο βιβλίο The Theory of Economic Development (Schumpeter, 1934).

Ο Schumpeter κάνει λόγο για μία διαρκή διαδικασία έκρηξης δημιουργικότητας που εξελίσσει την οικονομία και το παραγόμενο προϊόν, προκαλώντας αντικειμενικά α) τη δημιουργία θέσεων εργασίας στην οικονομική αλυσίδα των νέων προϊόντων που προκύπτουν και β) ανεργία στις επιχειρήσεις τα προϊόντα των οποίων αντικαθίστανται ή υποχωρούν εξαιτίας της καινοτομίας, της δημιουργικότητας και της εξέλιξης. (Schumpeter, J., 1934: 55.)

• Η Κοινωνία & η  Οικονομία της Γνώσης ως πυλώνες της Ασφαλούς Οικονομικής Βάσης μιας πόλης

Τα δομικά αίτια των οικονομικών κρίσεων μέσα από το θεωρητικό πλαίσιο του προστατευτισμού (Τζον Κέινς, Αθήνα, 2001), επαναπροσδιόρισαν τον ρόλο σήμερα του κράτους, των τοπικών πολιτικών και των παραγωγικών δυνάμεων ενός τόπου, στην ανάσχεση και αντιμετώπιση των επιπτώσεων σε μία περιοχή, της κρίσης.  (Krugman P., 2009, Stiglitz J.,2010: 149-150). Η αποβιομηχάνιση στην Ευρώπη έφερε την στροφή τριτογενοποίησης και προσαρμογής στην νέα πραγματικότητα ως ανάγκη διεξόδου των οικονομικών συνεπειών που υπήρξαν σε πάλαι ποτέ βιομηχανικές πόλεις, όπως και στην περίπτωση του Βόλου στον οποίο η Οικονομία της Γνώσης στο πλαίσιο του ανταγωνισμού των πόλεων έδωσε στο Πανεπιστήμιο τη διάσταση χωρικού παιγνίου κατά τον Nash, μετατρέποντάς το σε αναπτυξιακό και  ανταγωνιστικό πλεονέκτημα ενός τόπου.

Στη μετα-φορντική περίοδο η πόλη πλέον αντιμετωπιζόταν ως πλαίσιο ανάπτυξης επενδυτικών στρατηγικώνστις οποίες κυριαρχούσε η εφαρμογή πολιτικών ανάπτυξης μέσω του Πολιτισμού και της τριτογενούς στροφής της οικονομίας, μέσω της Οικονομίας της Γνώσης, των Υπηρεσιών και του Τουρισμού.

Τα οφέλη της Οικονομίας της Γνώσης σε πόλεις που αποτέλεσαν χώρο συγκέντρωσης οικονομικών δραστηριοτήτων, επιχειρήσεων και ανθρωπίνου δυναμικού (ESRC, 1997) υπήρξαν πολλαπλά , καθώς μεταβλήθηκαν σε   κέντρα όπου η   γνώση συσσωρεύθηκε λόγω των Πανεπιστημίων και των ερευνητικών κέντρων (Berg, 1987) βρισκόμενες στην πρωτοπορία της αλλαγής.

Η οικονομία της Γνώσης σε ευρωπαϊκές πόλεις μεσαίου μεγέθους που οδηγήθηκαν σε μετασχηματισμό στην μεταφορντική περίοδο επενδύοντας στην ανάπτυξη του τριτογενούς τομέα, υπήρξε πυλώνας και μοχλός επιρροής στο κοινωνικό οικονομικό επίπεδο ενός τόπου, ως διαρκές αντίβαρο ανάσχεσης των επιπτώσεων της δημιουργικής καταστροφής στην αγορά εργασίας και στις κοινωνικές συνέπειες αυτής.

Ο ρόλος που διαδραματίζουν τα Πανεπιστημιακά Ιδρύματα είναι σημαντικός στην ανάπτυξη ενός τόπου, καθώς συνδέονται με σημαντικούς τομείς της κοινωνίας και οικονομίας.

Η επιλογή δημιουργίας του   Πανεπιστήμιου Θεσσαλίας στον Βόλο ήρθε αντικειμενικά να καλύψει το κενό της δομικής τρύπας που υπήρχε στην μετά αποβιομηχάνιση περίοδο της δεκαετίας του 80ο στην τοπική παραγωγική ταυτότητα & οικονομία του Βόλου μεταφορντικό παραγωγικό μοντέλο της τοπικής οικονομίας, η οποία αναζητούσε εκ νέου την παραγωγική της ταυτότητα και διέξοδο.

Το Πανεπιστήμιο για το Βόλο στο προ 30κονταετίας κοινωνικό και οικονομικό δίκτυο της περιοχής αποτέλεσε ευκαιρία & συνειδητή επιλογή στήριξης για την επιτυχία του από τους φορείς της της πόλης μόλις κατανόησαν την σημασία της πολιτικής επιλογή του Ανδρέα Παπανδρέου με την ίδρυση στο Βόλο, έπειτα από την επιμονή των Γιάννη  Φάτση και Παντελή Λαζαρίδη (προσωπικό φίλο του Α, Παπανδρέου δημοσιογράφο των ΝΕΩΝ & του μετέπειτα πρώτου Προέδρου της Διοικούσας Επιτροπής του Πανεπιστημίου και πολιτικού συνοδοιπόρου του τότε πρωθυπουργού Καθηγητή Αρχιτεκτονικής του ΑΠΘ) που διαδραμάτισαν κρίσιμο ρόλο στην λήψη της απόφασης. (Π.Λαζαρίδης 2021)

Ταυτόχρονα ήταν πρόκληση σε ένα τοπίο οικονομικής κρίσης και αποβιομηχάνισης που επικρατούσε στην πόλη, δίδοντας ταυτόχρονα ώθηση  στη στροφή που ξεκινούσε στον τριτογενή τομέα για τον Βόλο και εύκαιρα ενόψει  της 4ης βιομηχανικής επανάστασης, που ακόμη δεν ήταν ορατή. Αργότερα θα αποδειχτεί πως η πόλη εξαιτίας της ύπαρξης του Πανεπιστήμιου, ήταν ένα βήμα μπροστά έτοιμη να συμμετάσχει στις προκλήσεις της νέας εποχής.

• Η περίπτωση του Βόλου

Ο Βόλος είναι μία σύγχρονη πόλη μεσαίου μεγέθους στην περίοδο της χρονικής συμπίεσης της νεωτερικότητας με συγκριτικά πλεονεκτήματα στην εξέλιξη του.  Πόλη με βιομηχανική παράδοση από τη περίοδο του μεσοπολέμου και με χαρακτηριστικά αστικότητας (Harvey ,1973: 237-8) όπου στην περίοδο της ποσοτικής επανάστασης υπήρξε μία «κοινωνική κατασκευή» (Massey & Allen eds., 1984: 3) στην οποία διαμορφώθηκε ένα παραγωγικό   μοντέλο, που αντανακλούσε τις νέες κοινωνικο-οικονομικές, πολιτικές και πολιτιστικές συνθήκες που δημιουργήθηκαν κατά τις δυο πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες στις χώρες του ανεπτυγμένου καπιταλισμού. Η εικοσαετία 1960-1980 υπήρξε καθοριστική για την βιομηχανική ανάπτυξη της περιοχής.

Η παραγωγική ταυτότητα της περιοχής ενισχύθηκε σημαντικά στην δεκαετία του ΄70, οπότε ξεκίνησε η ανάπτυξη της Βιομηχανικής Περιοχής Βόλου. Στο τέλος του 1980 από το Τελωνείο του Βόλου εξάγεται το 5,5% της αξίας των εθνικών εξαγωγών και εισάγεται το 2% των εισαγωγών, δραστηριότητα που το κατατάσσει 5^ο από άποψη μεγέθους δραστηριότητας μεταξύ των 55 σημαντικότερων της χώρας. Η έντονη εσωτερική μετακίνηση αγροτικού και ημιαστικού πληθυσμού αυξάνει κατά 43% το αστικό στοιχείο. (Παπαδούλης. Α, 1-2020)

Η κρίση στο τέλος της δεκαετίας του 80 επηρέασε καταλυτικά σε χωρικό, οικονομικό   και κοινωνικό επίπεδο την πόλη του Βόλου, αγγίζοντας όχι μόνον τους σημαντικούς παραδοσιακούς βιομηχανικούς κλάδους της περιοχής -όπως η κλωστοϋφαντουργία-, αλλά και την αυτοκινητοβιομηχανία, επιχειρήσεις μεγάλες µε σημαντικό αριθμό εργαζομένων & διεπιχειρησιακές σχέσεις και κύκλο εργασιών.   (Σκάγιαννης Π., 1995)

Η συνειδητοποίηση ότι η κοινωνική ζωή συγκροτείται υλικά μέσα από τη χωρικότητά της είναι το θεωρητικό σημείο-κλειδί της σύγχρονης υλιστικής αντίληψης του χώρου (Soja, 1985: 94) δίνοντας απαντήσεις σε σύγχροναζητήματα , όπως η δημιουργική καταστροφή, η αποβιομηχάνιση και η κρίση του φορντισμού, η περιφερειακή παρακμή και η απώλεια θέσεων απασχόλησης, ο κοινωνικός αποκλεισμός και η φτώχεια  (Bluestone & Harrison 1982, Massey & Meegan 1982, Martin & Rowthorn, eds. 1986), ενώ ταυτόχρονα απαντά στα συναφή ζητήματα της περιφερειακής βιομηχανικής αναδιάρθρωση και τις μεταβολές στη γεωγραφία των αγορών εργασίας ( Dunford & Perrons 1983). Ζητήματα στα οποία ο Βόλος κλήθηκε να δώσει απαντήσεις ως προκλήσεις στην νέα εποχή της χωρικής συμπίεση της νεωτερικότητας, με σύμμαχο την τεχνολογία, τη δημιουργικότητα και επιλογές ενίσχυσης της τριτογενούς οικονομικής της βάσης, με πυλώνα όπως αποδεικνύεται στην   τριαντάχρονη εξέλιξή της πόλης, την Οοικονομία της Γνώσης με πρωταγωνιστή το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.

Η πόλη του Βόλου μετά την αποβιομηχάνιση της δεκαετίας του 80 βρέθηκε απέναντι στο φαινόμενο «της αστικής παρακμής μιας πόλης». (Healey, et al., 1995) εξαιτίας   της πληθυσμιακής της συρρίκνωσης μέσω της   μείωσης των θέσεων εργασίας των κατοίκων της κατά 5000 και της αύξησης της ανεργίας στο 13%  (Παπαδούλης Α, ΑΕΔΕΠ, 1-2021). Στη πόλη του Βόλου με την ίδρυση, γιγάντωση και εν τέλει την επιβολή του όγκου του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας στον κοινωνικό, οικονομικό και πολεοδομικό ιστό της πόλης, εντοπίζονται βασικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα των δυναμικών και στρατηγικών παρεμβάσεων αστικής αναγέννησης όπως καταγράφονται στη βιβλιογραφία. Ως σύγχρονη πόλη μεσαίου μεγέθους, έχει έναν ρόλο που ξεπερνά τα όρια του Νομού και της Περιφέρειας, με υποδομές, πλεονεκτήματα και αναπτυξιακές δυνατότητες. «Χαρακτηρίζεται από έντονες αστικές λειτουργίες, σημαντική παρουσία της βιομηχανίας, της μεταποίησης και του τουρισμού ,αλλά και από ένα αξιοσημείωτο αριθμό νέων ανθρώπων, κυρίως λόγω της ύπαρξης πολλών τμημάτων του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας» (Ε.Σ.Δ Δήμος Βόλου, 2015) .

Στα συγκριτικά χωροταξικά πλεονεκτήματα της πόλης   προσμετρώνται η οικονομική δυναμική που της προσδίδουν το Πανεπιστήμιο και το Πήλιο, η κεντροβαρής θέση της  και η γειτνίασή της με τον κύριο οδικό (ΠΑΘΕ) και σιδηροδρομικό άξονα της χώρας, το εμπορικό και το τουριστικό λιμάνι, το αεροδρόμιο της Ν. Αγχιάλου , οι οργανωμένες Α & Β ΒΙΠΕ, καθώς και οι σημαντικές κοινωνικές, πολιτιστικές και σύγχρονες αθλητικές εγκαταστάσεις που ολοκληρώθηκαν εξαιτίας του γεγονότος ότι υπήρξε μία εκ των πέντε Ολυμπιακών πόλεων το 2004. Στο Γενικό Πολεοδομικό Σχέδιο ο Βόλος περιγράφεται ως «κέντρο τουριστικού προορισμού ποιότητας», μέσω και της στήριξης του ρόλου της   από τους  τομείς γνώσης και έρευνας. (Γ.Π.Σ Π.Σ. Βόλου)

Στις πόλεις της Θεσσαλίας, με πρωταγωνιστές τη Λάρισα και τον Βόλο, η συνολική συμβολή του τριτογενούς τομέα στην διαμόρφωση του τοπικού ΑΕΠ την περίοδο πριν την οικονομική κρίση το 2009 βρίσκονταν στο 68 % , ενώ οι δύο πόλεις βρίσκονται ψηλά αναφορικά και με το επίπεδο μόρφωσης τριτοβάθμιας εκπαίδευσης του πληθυσμού τους.

Η δημόσια διοίκηση & η άμυνα, η κοινωνική ασφάλιση η εκπαίδευση, κυριαρχούν μαζί με το χονδρικό και λιανικό εμπόριο, τον τουρισμό και την εστίαση στην διαμόρφωση του δείκτη.

Το Ν.Τ της ΑΔΕΔΥ εκπροσωπεί 3840 δημοσίους υπαλλήλους (Ν.Τ ΑΔΕΔΥ 11/2019). Σε αυτό τον αριθμό δημοσίων  υπαλλήλων στο νομό Μαγνησίας συμπεριλαμβάνονται οι εργαζόμενοι στην Π.Υ και το Λιμενικό Σώμα, καθώς και το πολιτικό προσωπικό μόνο των στρατιωτικών μονάδων της περιοχής. Στον εν λόγω αριθμό δεν υπολογίζονται οι 2.100 καθηγητές της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, (ΕΛΜΕ Μαγνησίας, 2021), οι 214 Νοσοκομειακοί Γιατροί (107 οι μόνιμοι)(Ιατρικός Σύλλογος, 2021) , οι 372 (Γρ. Πρύτανη, 2014) Καθηγητές μέλη ΔΕΠ, Τεχνικοί Εργαστηρίων και οι Συμβασιούχοι Ερευνητές του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας που βρίσκονται στο Βόλο, καθώς και  οι 440 αστυνομικοί της Α.Δ Μαγνησίας (Μαρκάκης 2010), όπως και τα μόνιμα στελέχη στρατιωτικοί της Αεροπορίας, του Στρατού Ξηράς της Αεροπορίας Στρατού που υπηρετούν στα στρατόπεδα και τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις στον Βόλο στο στρατόπεδο Γεωργούλα, την Αγχίαλο στην 111 ΠΜ, το Στεφανοβίκειο, το Πλιασίδι στο Πήλιο και το Βελεστίνο όπου υπάρχει το εργοστάσιο του  ΠΕΒ. Πρόκειται για περίπου 7.000 δημόσιους υπαλλήλους (+ τους στρατιωτικούς των στρατιωτικών μονάδων ) οι οποίοι αποτελούν τον δεύτερο βασικό πυλώνα της Ασφαλούς Οικονομικής Βάσης της περιοχής μαζί με τη Κοινότητα του Πανεπιστημίου.

Στον Βόλο -όπως και στην Λάρισα- το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας μολονότι ο συνολικός αριθμός των εργαζομένων σε αυτό δεν είναι ο μεγαλύτερος στη πόλη (το Νοσοκομείο είναι ο μεγαλύτερος εργοδότης στο Βόλο και το Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο στη Λάρισα με 1100 & 1820 εργαζόμενους αντίστοιχα), λόγω του όγκου του αριθμού των χιλιάδων φοιτητών του και της πολλαπλασιαστικής διάχυσης της οικονομικής τους επιρροής στους υπόλοιπους τομείς της οικονομικής φυσιογνωμίας της πόλης, αναδεικνύεται σε στρατηγικό πυλώνα του τριτογενούς τομέα του Βόλου.

Σχήμα 2: Επιρροή του Πανεπιστημίου ως πυλώνας της Α.Ο.Β στη πόλη- Ίδια επεξεργασία

• Τεράστια η συμβολή του Π.Θ στην αστική ανάπλασης της πόλης

Η συμβολή του Π. Θ στην αστική ανάπλαση της πόλης είναι τεράστια Η αξιοποίηση των εκτάσεων των εγκαταλελειμμένων βιομηχανικών εγκαταστάσεων της πόλης σε χώρους ανάπτυξης των κτιριακών εγκαταστάσεων του Πανεπιστημίου αποτελεί μία διαχρονική συνεισφορά του στο Βόλο. «Το Πανεπιστήμιο αναμόρφωσε τον δημόσιο χώρο στο Βόλο». (Λαζαρίδης Π., 2021) Η ανάπτυξη της κτιριακής υποδομής του στηρίχτηκε στην αγορά μεγάλων βιομηχανικών συγκροτημάτων της περιοχής, τα οποία μαζί με άλλα διατηρητέα κτήρια αποτελούν το σημερινό πανεπιστημιακό πλέγμα Τα βιομηχανικά κτίρια της πόλης ήταν ελκυστικά και προσαρμόσιμα για ποικίλες εναλλακτικές χρήσεις (Αδαμάκης, 2011).

Οι παρεμβάσεις επανάχρησης υπήρξαν:

• στο Μηχανουργείο Παπαρήγα που στεγάζει το τμήμα Αρχιτεκτόνων, Πολιτικών και Μηχανολόγων Μηχανικών
• στις Καπναποθήκες Παπαστράτου που στεγάζουν την Πρυτανεία και τα Παιδαγωγικά Τμήματα.
• στις Καπναποθήκες Ματσάγγου στη Ν. Ιωνία που στεγάζουν τη Γεωπονική Σχολή.
• στο Καπνεργοστάσιο Ματσάγγου στο κέντρο της πόλης που στεγάζει το Τμήμα Οικονομικών Επιστημών.

Ως οργανισμός με τεράστια ισχύ επιρροής στην τοπική οικονομία, έχει συμβάλει τα μέγιστα όλα αυτά τα χρόνια στην αστική ανάπλαση και στροφή τριτογενοποίησης της πόλης (Σ.Σ.Α Βόλου, 2006:16). Χαρακτηριστικό του ισχυρού αποτυπώματος του Π.Θ στην αστική ανάπλαση της πόλης είναι, πως το πολύ πετυχημένο παράδειγμά του  επανάχρησης των βιομηχανικών του κτιρίων του Βόλου,  έχει ενσωματωθεί στο πρόγραμμα σπουδών του, ως Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών υψηλού επιπέδου του Τμήματος Αρχιτεκτόνων Μηχανικών που βρίσκεται στο Βόλο, με τίτλο : «Επαναχρήσεις Κτιρίων και Συνόλων».

Το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας εμφανίζεται σαν «από μηχανής θεός» για την πόλη του Βόλου  (Αδαμάκης Κ., 2007:184) με τις σημαντικές παρεμβάσεις που έγιναν με την επανάχρηση των βιομηχανικών κτιρίων. Η ίδρυση του το 1984 αποτέλεσε την μεγάλη ευκαιρία για την επανάχρηση των αναξιοποίητων βιομηχανικών εγκαταλελειμμένων χώρων της πόλης.   Υπήρξε η αφορμή ώστε παράλληλα με την αξιοποίηση  των εγκαταλελειμμένων βιομηχανικών κτιρίων  από το Πανεπιστήμιο, οι τότε Δήμος του Βόλου και Δήμος Ν.Ιωνίας, να λάβουν αποφάσεις αξιοποίησης, επανάχρησης και διατήρησης, βιομηχανικών κτιρίων στον αστικό ιστό, με εμβληματικές παρεμβάσεις μέσω ευρωπαϊκών προγράμματος όπως το URBAN ή  το Δίκτυο  Πόλεων  του  Υπουργείου Πολιτισμού,  κ.α.

Οι παρεμβάσεις αυτές αφορούσαν : Στο κτίριο Σπίρερ , στο Πλινθοκεραμοποιείο Τσαλαπάτα στο οποίο στεγάζεται η Επιτροπή Ερευνών του καθώς και υπηρεσίες του, το διατηρητέο  κτίριο Τσικρίκη στο οποίο στεγάζεται το Ινστιτούτο Κομφούκιος και το επίσης διατηρητέο νεοκλασικό της οικίας Κάβουρα όπου στεγάζεται η Τεχνική του Υπηρεσία.Τη Βαμβακουργία Αδαμόπουλου που μετατράπηκε σε Αθλητικό κέντρο των Δυτικών Συνοικιών, στην οδό Ρήγα Φεραίου. Την Ηλεκτρική Εταιρεία που μετατράπηκε σε θέατρο. Το κτίριο του Στρυχνόκαρπο που έγινε Κέντρο Γειτονιάς και εργαστήρι Α.Μ.Ε.Α. Βρίσκεται στην συνοικία του παλιού Λιμεναρχείου.

Παλιότερα: Το Απεντομωτήριο στην ίδια περιοχή  του Παλιού Λιμεναρχείο που μετατράπηκε σε Κέντρο Ενεργειακών Εφαρμογών. Τον Οργανισμό Καπνού στη συνοικία Καραγάτς έκτασης 6 στρεμμάτων που έγινε Αθλητικό κέντρο και καλλιτεχνικό εργαστήρι. Τις Αποθήκες Καπνού της Γαλλικής Εταιρείας στην συνοικία Επτά Πλατάνια: μετατράπησαν στον χώρο όπου στεγάζεται το Δημοτικό Ινστιτούτο Επαγγελματικής Κατάρτισης. Το Μεταξουργείο Εκμετζόγλου μετατράπηκε από το πρόγραμμα URBAN από τον τότε Δήμο Ν.Ιωνίας σε Πολιτιστικό κέντρο, στο οποίο στεγάζονται σήμερα Υπηρεσίες του Δήμου. Το εργοστάσιο κλωστοϋφαντουργίας Μουρτζούκου που στεγάζει τη Β’θμια Εκπαίδευση & το Σχολείο Δεύτερης Ευκαιρίας του Βόλου. Τη καπναποθήκη Παπάντου που στεγάζει το Μουσείο της πόλης

Σημαντική υπήρξε και η μελετητική συνεισφορά των καθηγητών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας της Πολυτεχνικής Σχολής αναφορικά με τις προμελέτες που έχουν εκπονηθεί για τα νέα κτίρια του Πανεπιστημίου  Θεσσαλίας όπως η 

•           προμελέτη μετατροπής του κτιρίου πρώην καπνοβιομηχανίας Ματσάγγου σε Πανεπιστημιακό κτίριο για το Οικονομικό Τμήμα

•           προμελέτη για τα νέα Πανεπιστημιακά κτίρια της πρώην Βαμβακουργίας

•           μελέτη για της μετατροπή του Διατηρητέου κτιρίου Τσικρίκη στον Βόλο για την εγκατάσταση του Κινέζικου  Ινστιτούτου Κομφούκιος

Οι φορείς και οι πολίτες του Βόλου προσλαμβάνουν διαχρονικά το Πανεπιστήμιο ως ένα «από τα πιο δυναμικά και αναπτυσσόμενα κύτταρα της αυτής της πόλης» (Κουντούρης Μ., 2009)   , αξιολογώντας το  ως μείζον πλεονέκτημα   του Βόλου κατατάσσοντας το στην τρίτη θέση στην ιεράρχησή τους, μετά το Πήλιο και τα νησιά των Βορείων Σποράδων που αποτελούν φυσικά μοναδικά χωρικά χαρακτηριστικά της περιοχής. (Κρητικού Χ., 2003)

• Με το βλέμμα στο μέλλον: Τα νέα κτίρια της Πολυτεχνικής Σχολής η Κίτρινη Αποθήκη, το campus της Βαμβακουργίας, το Ινστιτούτο Κομφούκιος

Σχέδιο1: Γραφιστική αναπαράσταση από τη προμελέτη του  έργου

Το βλέμμα του Πανεπιστήμιου στο μέλλον τους δικαιώνει, όπως τους δικαίωσε με την συνεισφορά της τριαντάχρονης παρουσίας του, όχι μόνον στην οικονομική του διάσταση. «Η ιστορία του Π.Θ στον Βόλο είναι μία συνεχής πολιτική αστικής ανάπλασης και ανασυγκρότησης που σκοπεύουμε να συνεχίσουμε. Το πανεπιστημιακό campus είναι η ίδια η πόλη. Το Π.Θ ήταν πάντα παρόν και προσπάθησε να συμβάλει στη διαμόρφωση του σχεδιασμού ανάπτυξης σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο». (Πετράκος, 2017). «Όχι απλώς κράτησε, αλλά αν δεν ήταν το Πανεπιστήμιο θα είχαμε (ο Βόλος) μεγάλο πρόβλημα. Αν δεν υπήρχε το πανεπιστήμιο θα υπήρχε ομίχλη». (Λαζαρίδης Π., 2021)

Το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας από το 2008 μέχρι και το 2014, έχει αξιοποιήσει πάνω από 50 εκ,. ευρώ για την δημιουργία των κτιριακών υποδομών, ενώ η αξιοποίηση του οικοπέδου της Βαμβακουργίας στην Ν.Ιωνία τα νέα κτίρια στη συνοικία των Παλαιών  της Πολυτεχνικής Σχολής και η επανάχρηση του κτιρίου της Κίτρινης Αποθήκης -τα οποία αγγίζουν στο σύνολο τους επενδύσεις του Πανεπιστήμιου Θεσσαλίας  ύψους 200 εκ ευρώ-, μπορούν να ενταχθούν στη κατηγορία εκείνων των παρεμβάσεων που αλλάζουν την πόλη.  Οι προτάσεις αστικής ανάπλασης των κέντρων των πόλεων μέσα από προτάσεις υλοποίησης και δημιουργίας έργων – ναυαρχίδα (flagshipprojects) αστικής αναγέννησης της ίδιας της πόλης με αρχιτεκτονικά ορόσημα που τη μεταβάλλουν πλήρως (Μιχαηλίδης Τ., 2012:85, 86, 88) δημιουργώντας προϋποθέσεις ανάσχεσης της ανεργίας κατά την κατασκευή τους και με την μετέπειτα προστιθέμενη αξία που προσδίδουν στην περιοχή.

Η αξιοποίηση της έκτασης της Βαμβακουργίας μέσω ΣΔΙΤ στο δυτικό υποβαθμισμένο άκρο της πόλης με την δημιουργία Φοιτητικών Εστιών, Ερευνητικών και Εκπαιδευτικών υποδομών με προϋπολογισμό μαμούθ για τα επενδυτικά χρονικά της περιοχής που ανέρχεται στα 116.000.000 εκ.   δίνει λύση στο οξύ ζήτημα της στέγασης των φοιτητών και μεταμορφώνει τα οικονομικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά της δυτικής πλευράς της πόλης. (Μαμούρης Ζ, 2020) Η διαγωνιστική διαδικασία βρίσκεται σε εξέλιξη και στο στάδιο αξιολόγησης των προσφορών που έχουν κατατεθεί, ώστε μέσα στο 2022 να προκύψει ανάδοχο σχήμα του έργου. Για το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας και την οικονομία της ίδιας της πόλης αποτελεί   παράλληλα πολύ σημαντική εξέλιξη η εκκίνηση και των νέων σημαντικών κτιριακών εγκαταστάσεων της Πολυτεχνικής Σχολής (κτήρια Πολιτικών Μηχανικών και Μηχανολόγων Μηχανικών) προϋπολογισμού 55 εκ. ευρώ,   καθώς και η ανακατασκευή του κτιρίου της Κίτρινης Αποθήκης προϋπολογισμού 10 εκ. ευρώ, που έχουν εξασφαλισμένη τη χρηματοδότησή τους από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων αντίστοιχα.

Τα έργα των κτιρίων της Πολυτεχνικής Σχολής μέχρι την έγκριση του ΣΔΙΤ της Βαμβακουργίας μάλιστα, ήταν από τα μεγαλύτερα σε προϋπολογισμό έργα που θα υλοποιούνταν στη πόλη του Βόλου, μετά την κατασκευή του Πανθεσσσαλικού Σταδίου για τους Ολυμπιακούς Αγώνες μέχρι το 2004 και τον Περιφερειακό δρόμο της πόλης για τον οποία συνολικά έχουν δαπανηθεί 100 εκ . ευρώ. (Αναστασίου Γ., 2018) Τα εν λόγω κτίρια θ’ αναβαθμίσουν ουσιαστικά την υποβαθμισμένη   περιοχή των Παλαιών πέριξ του υπεραστικού ΚΤΕΛ της πόλης όπου και θ’ ανεγερθούν.  «Αυτά τα κτίρια θα σηματοδοτήσουν την ανάπτυξη του Π.Θ., θα δώσουν εργασία σε Βολιώτες, θα αναβαθμίσουν μια υποβαθμισμένη περιοχή της πόλης. Στέλνουμε λοιπόν μήνυμα ότι τα έργα θα γίνουν για την ανάπτυξη του πανεπιστημίου και της πόλης», (Λουκάς Α., 2017)

• Η συμβολή του κόστους της φοιτητικής ζωής στην οικονομία της πόλης

Σημαντική παράμετρος συμβολής στην τοπική οικονομία του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, αποτελούν οι δαπάνες διαμονής, σίτισης, ένδυσης και διασκέδασης των φοιτητών του, όπως και οι δαπάνες διαβίωσης των εργαζομένων του καθώς και του επιστημονικού και ερευνητικού του προσωπικού.   Στα 30.000.000 ευρώ υπολογίζονται -χωρίς την μισθοδοσία- τα χρήματα που έχουν δοθεί στην τοπική οικονομία της Θεσσαλίας τη πενταετία 2013- 2017 στηρίζοντας προμηθευτές και επιχειρήσεις, βοηθώντας «νέους ερευνητές να μείνουν στη Θεσσαλία και στην Ελλάδα, αποτρέποντας τη φυγή τους στο εξωτερικό» (Μαμούρης Ζ, 2018)

Από τους 447 καθηγητών μελών ΔΕΠ του Ιδρύματος το 2014, η εκτίμηση που υπάρχει είναι ότι το 20%  εξ’ αυτών  διέμενε με τις οικογένειές του στις πόλεις που είναι οι Σχολές δηλ περίπου 80-100 άτομα. Σύμφωνα με τα στοιχεία του 2014 υπολογιζόταν ότι, από τα 882 συνολικά άτομα προσωπικό, 372 άτομα εργάζονταν και κάποιοι εξ’ αυτών  διέμεναν στο Βόλο, ενώ 274 άτομα αφορούσαν προσωπικό Σχολών των άλλων πόλεων της Θεσσαλίας. Την ακαδημαϊκή χρονιά 2014-15 οι εργαζόμενοι του ιδρύματος ανέρχονταν συνολικά στους 811  (Γραφείο Πρύτανη), ενώ οι δαπάνες για την μισθοδοσία και τα λειτουργικά έξοδα του Πανεπιστημίου συνολικά έφταναν τα 29 εκ. ευρώ ετησίως. 

Έρευνες δείχνουν πως η πλειοψηφία των φοιτητών που έχουν μόνιμη κατοικία στην έδρα του Πανεπιστημίου τους και δεν έχουν καταγωγή από την περιοχή, δαπανούν από τους οικογενειακούς τους προϋπολογισμούς ετησίως, ποσό μεταξύ των 4000 – 5.500 ευρώ. Το 2019 η μέση τιμή για φοιτητική στέγη στο Βόλο κυμαίνεται στα 236 ευρώ για studio/γκαρσονιέρα & στα 306 ευρώ για δυάρι διαμέρισμα (Spitogatos.gr). Οι «μετανάστες» φοιτητές στο Βόλο  οι οποίοι δεν βρίσκουν θέση στη φοιτητική εστία, του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας   –  καθώς αυτές δεν υπάρχουν μιας και διαθέτει μόλις 26 δωμάτια στο κτίριο της πρώην κλινικής ΛΗΤΩ-  δαπανούν ετησίως κατά Μ.Ο περίπου 5.500 ευρώ. Είναι χαρακτηριστικό πως με στοιχεία του 2014, εν μέσω οικονομικής κρίσης, 2300 φοιτητές υπέβαλαν αίτηση για να λάβουν το φοιτητικό στεγαστικό επίδομα. (Πετράκος Γ., 2014)

Η πόλη του Βόλου μετά από την 30χρονη διαδρομή του Π.Θ έχει αποκτήσει σαφή χαρακτηριστικά πανεπιστημιούπολης, με αυταπόδεικτο θετικό αποτύπωμα στην οικονομική, κοινωνική  πραγματικότητα & εξέλιξη της πόλης. «Πριν την έλευση και την δημιουργία του Πανεπιστημίου στην πόλη μας, ο Βόλος ήταν μια έρημη πόλη, βρισκόταν στα πρόθυρα της πτώχευσης συνολικά ως πόλη και ξαφνικά ήρθε το Πανεπιστήμιο και έδωσε μια τεράστια ώθηση στην ανάπτυξη, μια πνοή ζωής και μπόρεσε να αναστηλώσει όλη την πόλη συθέμελα. (Μαμούρης Ζ., 2019)

Το πλήθος του αριθμού των φοιτητών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας στη πόλη του Βόλου διαδραματίζει κεντρικό ρόλο, στην οικονομική και πολιτισμική ζωντάνια της πόλης εξαιτίας της ενοικίασης διαμερισμάτων  και των δαπανών διασκέδασης και της καθημερινότητα τους.

Ο συνολικός αριθμός των φοιτητών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας αυξάνεται διαχρονικά από την ίδρυσή του με την ανάπτυξη των Τμημάτων του, ενώ η πρόσφατη του 2018 νέα δομή του Πανεπιστημίου με την ενσωμάτωση των ΤΕΙ της Λάρισας και της Λαμίας, το έχουν καταστήσει το μεγαλύτερο σε αριθμό φοιτητών περιφερειακό πανεπιστήμιο της χώρας. Από 3909 φοιτητές το 2001 το Π.Θ έφτασε στους 7.983 φοιτητές το 2010, τους 10.850 το 2014, τους 14.247 το 2016, και τους 20.000 το 2020.

Το ακαδημαϊκό έτος 2020-2021 στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, εισήχθησαν 5.669 φοιτητές (Υπουργείο Παιδείας , 14-5-2020) εκ των οποίων, στις σχολές του Βόλου 2.038 , δηλ, ποσοστό 37% του συνόλου. Με μία συντηρητική εκτίμηση το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας πριν την νέα του δομή  με την ενσωμάτωση των ΤΕΙ, είχε ετήσια δαπάνη 100-150 εκ. ευρώ στη Περιφέρεια Θεσσαλίας», (Πετράκος Γ., 2017) με το μεγαλύτερο μέρος αυτής, να υφίσταται στη πόλη του Βόλου που βρίσκονταν ο κύριος όγκος των φοιτητών του και είναι και η έδρα του Πανεπιστημίου. Το Ακαδημαϊκό Ίδρυμα στην πόλη του Βόλου αποτελεί πυλώνα της τοπικής οικονομίας και απασχόλησης, συμβάλλοντας τα μέγιστα στο αναπτυξιακό και πολιτιστικό γίγνεσθαι της περιοχής. «Ο συνολικός αριθμός των φοιτητών του στην πόλη του Βόλου είναι 14.826.(Δ/νση Ακαδημαϊκών Θεμάτων 9-2022) . Ο ετήσιος τακτικός προϋπολογισμός του ιδρύματος για τα Τμήματα του Βόλου αντιστοιχεί στα 7 εκ. ευρώ και  οι ετήσιοι πόροι από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων υπολογίζονται στα 15 εκ. (Παπαδούλης Α., 2017:29).

Το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας από την ίδρυση του, λόγω μεγέθους και των στρατηγικών  στόχων ανάπτυξής που έθεσε  μετατράπηκε σε  πυλώνα της οικονομικής βάσης της πόλης αναμφισβήτητα που επηρεάζει θετικά την εξέλιξή της. «Τα μεγέθη ήταν μεγάλα, ιλιγγιώδη για τα δεδομένα του Βόλου. Ήταν ο μεγαλύτερος Οργανισμός στην πόλη, Μία πόλη μέσα σε μία πόλη» . (Λαζαρίδης Π., 2021)

Το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας δεν αποτελεί  μόνον μηχανισμό κινητοποίησης της ακαδημαϊκής κοινότητας και ενεργής συμμετοχής της στο σχεδιασμό, υλοποίηση και αξιολόγηση των επιμέρους πολιτικών του. Είναι ήδη ένα πολυσύνθετο και έντονα διαφοροποιημένο ανθρώπινο οικοσύστημα που κρύβει δημιουργικότητα η οποία έχει επηρεάσει σημαντικά την εξέλιξη της πόλης του Βόλου, στην οποία έχουν αναπτυχθεί τα περισσότερα τμήματα του και είναι η έδρα του.

Το οικονομικό του αποτύπωμα αποτελεί κρίσιμο μέγεθος για την οικονομία της πόλης. Ενδεικτικά από τα 126.492.938 εκ του Γενικού Συνόλου του προϋπολογισμού της περιόδου 2008-2014 του Π.Θ, τα 43.010.892 αφορούσαν τις σχολές του Πανεπιστημίου στις άλλες πόλεις της Θεσσαλίας, ενώ τα 83.482.046 εκ ευρώ διατέθηκαν για τις ανάγκες των σχολών και του Ιδρύματος στη πόλη του Βόλου.  Από τα 88.559.145 εκ του συνόλου των χρηματοδοτήσεων έργων της  περιόδου 2008-2014 του Π.Θ, τα 31.987.211 εκ.  αφορούσαν τις σχολές του Πανεπιστημίου στις άλλες πόλεις της Θεσσαλίας. (Γραφείο Πρύτανη, 2019) Δηλ, τα 56.571.934 εκ ευρώ διατέθηκαν για τις χρηματοδοτήσεις έργων των σχολών και του Ιδρύματος στη πόλη του Βόλου. Οι χρηματοδοτήσεις έργων της περιόδου 2008-2014 ανήλθαν για το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας συνολικά στα 88,5 εκ. ευρώ. Από αυτά 42, 6 εκ αφορούσαν έρευνα και ανάπτυξη του Πανεπιστημίου, 10εκ μελέτες, 19 εκ εκπαιδευτικές ανάγκες, 1,2 εκ. συνέδρια – ημερίδες και 15 εκ διάφορες άλλες δράσεις.

• Οι καθηγητές του μελετητές της πόλης

Το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας με το επιστημονικό του προσωπικό προσπάθησε να συμβάλει στη διαμόρφωση σχεδίων ανάπτυξης σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο» (Πετράκος Γ., 2017) στη τριαντάχρονη διαδρομή του στο Βόλου. Οι φορείς της πόλης πολλές φορές ζήτησαν την συνδρομή του σε επίπεδο σχεδιασμού και τεκμηρίωσης, υλοποιώντας στην συνέχεια σειρά προτάσεων και μελετών. Με αιχμή την Πολυτεχνική Σχολή & το Τμήμα Μηχανικών Χωροταξίας, Πολεοδομίας και Περιφερειακής Ανάπτυξης, το Πανεπιστήμιο και οι  καθηγητές του υπήρξαν σύμμαχοι των τοπικών φορέων στις αναπτυξιακές  διεκδικήσεις της πόλης με την εκπόνηση μιας σειράς μελετών οι οποίες σε μεγάλο βαθμό καθόρισαν τις αναπτυξιακές πρωτοβουλίες που υπήρξαν.

Στον πίνακα που ακολουθεί έχουν συγκεντρωθεί  κάποιες από τις σημαντικές συνεργασίες που υπήρξαν όλα αυτά τα χρόνια του Πανεπιστημίου, με τον Δήμο Βόλο, τον Δήμο Ν. Ιωνίας, τον Δήμο Αισωνίας, Ιωλκού,  την  Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Μαγνησίας, την Περιφέρεια Θεσσαλίας, το Επιμελητήριο Μαγνησίας , τον ενιαίο Δήμο Βόλου σήμερα κ.α.

Πίνακας 2: Μελέτες Καθηγητών Π.Θ με αντικείμενο την τοπική ανάπτυξη & οικονομία

Βιβλιογραφία

Ελληνόγλωσση

• Αδαμάκης, Κ. (2007). «Κριτική αξιολόγηση της επανάχρησης βιομηχανικών κτηρίων στο Βόλο. Προτάσεις για την επόμενη μέρα». Εισήγηση στην 5η Πανελλήνια Επιστημονική Συνάντηση της TICCIH, Το τέλος των Γιγάντων. Βιομηχανική κληρονομιά και Μετασχηματισμοί των Πόλεων. Νοέμβριος, Βόλος.
• Κονιόρδος, Σωκράτης. “ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΝΕΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ.” Επιθεώρηση Κοινωνικών Ερευνών 108.108-109 (2002): 69-99
• Παντελής Δ. Σκάγιαννης, Ευέλικτη εξειδίκευση και περιφερειακή. ανάπτυξη: ΤΕΟΚΑΡ Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας 1995
• Μιχαηλίδης, Κλέοπας, Ε. Σοφιάνσκα, and Τριαντάφυλλος Σολδάτος. “Ζωνώδεις Ca-ουχοι τουρμαλίνες στα κοιτάσματα σμυρίδας της νήσου Νάξου, ΝΑ Ελλάδα= Zoned Ca-bearning tourmalines from emery deposits of Naxos island, Southern Greece.” Επιστημονική Επετηρίδα του Τμήματος Γεωλογίας (ΑΠΘ) 101 (2012): 071.
• Πετράκος Γ., Εκδήλωση – παρουσίασης επενδυτικού σχεδίου επέκτασης της Πολυτεχνικής Σχολής, Βόλος, 13-9- 2017
• Κιντής, Ανδρέας Α. “Το Ελληνικό Πανεπιστήμιο στην προοπτική του 21ου αιώνα.” Εκδόσεις GUTENBERG 252 (2001).
• Οικονόμου Επιφάνιος, Χριστόδουλος Μητροπολίτης Δημητριάδος & Αλμυρού 1974-1998, Εκδόσεις Κ.Ε.Ε Ιεράς Μονή Κύκκου, Λευκωσία, 2019
• Γέμτος, Πέτρος. “Πανεπιστήμια, επιστήμη και ελεύθεροι θεσμοί.” Επιστήμη και Κοινωνία: Επιθεώρηση Πολιτικής και Ηθικής Θεωρίας 17 (2007): 289-306.
• Σκάγιαννης, Παντελής. “Planning tourism, transport infrastructure and the environmental protection in the coastal area of Magnesia: local interests and expectations.” ΤΟΠΟΣ: Επιθεώρηση αστικών και περιφερειακών μελετών (2015).
• Καψάλης, Ευθύμης Μ. Πολιτικές αστικών παρεμβάσεων και μελέτη εφαρμογής του πολεοδομικού εργαλείου ΣΟΑΠ στο κέντρο του Βόλου. BS thesis. 2015.
• Χουρμουζιάδης Γ., Ασημακοπούλου — Ατζακά Π., Μακρής Κ.Α., Μαγνησία, Το χρονικό ενός πολιτισμού, Αθήνα, 1992)

Ξενόγλωσση                                                                                         

• Gundling, Nicolaus Hieronymus. Libertas Fridericianae ipso natali LV. serenissimi potentissimique principis ac domini, domini Friderici, regis Borussiae, Marchionis Brandenburgici… publico nomine asserta. Henckelius, 1711
• Swedberg Richard, 1990, Economics and Sociology. Redefining their Boundaries: Conversations with Economists and Sociologists, Princeton, Princeton University Press Weber, 1997
• Smelser Neil and Swedberg Richard, 1994, «The Sociological Perspective on the Economy», ειςΝ. Smelser and R. Swedberg (eds), όπ. παρ., σ. 3-26
• Besanko D & Braeutigam R, 2009: 701 
• Granovetter Mark and Swedberg Richard (eds), 2001, The Sociology of Economic Life (Secondedition), Boulder, Westview Press, σ. 8
• Granovetter Mark, 1995, Getting a Job: A Study of Contacts and Careers (Second edition), Chicago, Chicago University Press.
• Granovetter Mark, 1985, «Economic Action and Social Structure: The Problem of Embeddedness», American Journal of Sociology, 91, σ. 481-510.
• Polanyi, Karl. “The great transformation. New York: Farrar & Rinehart.” Inc. Reprinted (1957)(2001) Beacon Press, Boston 1944
• Uzzi Brian, 1997a, «Social Structure and Competition in Interfirm Networks: The Paradox of Embeddedness», Administrative Science Quarterly, 42, σ. 35-67.Granovetter, 1995, 1985, 1983
• Schumpeter, J., The Theory of Economic Development, 1934 ,Τόμος 55
• Schumpeter, Theory of Economic Development, 1970
• Schumpeter J. 1975, σσ. 82-85) (Schumpeter J. (1975), Capitalism, Socialism and Democracy, Harper N.Y. [orig. pub. 1942])
• Berg, L. (1987) Urban systems in a dynamic society. Aldershot, Hampshire, England: Gower
• Healey, Patsy. Managing cities: the new urban context. John Wiley & Sons Inc, 1995.
• Harvey, Karen L., and Sara F. Martin. “Ephemeral active regions.” Solar Physics 32.2 (1973): 389-402.
• Soja, Edward W. “The spatiality of social life: towards a transformative retheorisation.” Social relations and spatial structures. Palgrave, London, 1985. 90-127.
• Bluestone, Barry, and Bennett Harrison. The deindustrialization of America: Plant closings, community abandonment, and the dismantling of basic industry. Vol. 312. New York: Basic Books, 1982.
• Massey, D., and R. Meegan. “The Anatomy of Job Loss (Methuen, Andover, Hants).” (1982).
• Dunford, Michael. Arena of Capital. Macmillan International Higher Education, 1983.
• Kaparos, G., Skayannis, P., Pavleas, S. (2010) Athens Metro Project Profile, UCL OMEGA Research Programme, Study Report, Department of Planning and Regional Development, University of Thessaly, Volos.
• Krugman, Paul. (1994), “Competitiveness: a dangerous obsession.” Foreign affairs(1994): 28-44.
• Saxenian, AnnaLee. “Regional networks: industrial adaptation in Silicon Valley and route 128.” (1994). Goldstein, H., et al, 1995, στο Goldstein, H., 2009, p.16
• Glaeser, Edward L., et al. “Growth in cities.” Journal of political economy 100.6 (1992): 1126-1152.
• Verma, A., Hirsch, D. J., Glatt, C. E., Ronnett, G. V., & Snyder, S. H. (1993). Carbon monoxide: a putative neural messenger. Science, 259(5093), 381-384.
• Boyer, Abb, and Robert D. Boyer. The search for labour market flexibility: the european economies in transition. Oxford University Press, USA, 1988.
• Roobeek, Frans. “A better choice-a fuzzy logic based lot sequencing decision support system for operators in a job shop fab with reentrant process flows.” 1997 IEEE International Symposium on Semiconductor Manufacturing Conference Proceedings (Cat. No. 97CH36023). IEEE, 1997.
• Boyer, Robert, and Benja1nin Coriat. “Technical flexibility and macro stabilization Flexibilité technique et stabilisation macroéconomique.” Ricerche Economiche 4 (1986): 771-835.
• McDowell, Linda, and Doreen Massey. “A woman’s place.” Geography matters (1984): 128-147.
• Soja, Edward W. “The spatiality of social life: towards a transformative retheorisation.” Social relations and spatial structures. Palgrave, London, 1985. 90-127.

Συνεντεύξεις – Φορείς

• Συνέντευξη Λαζαρίδης Π., Πρόεδρος Δ.Ε Π.Θ , πρώην Πρύτανης Π.Θ 22-1-2021
• Ν.Τ. ΑΔΕΔΥ ΜΑΓΝΗΣΙΑΣ
• Γρ. Πρύτανη, 2014, 2017
• Ε.Σ.Δ Δήμος Βόλου, 2015
• Σ.Σ.Α Βόλου, 2006
• Γ.Π.Σ Π.Σ. Βόλου
• Διπλ. Εργασίας Χ. Κρητικού, 2003
• Πετράκος Γ., 2017:14 Έκθεση Αυτοαξιολόγησης