Του Χαράλαμπου Α. Σκυργιάννη, Συγκοινωνιολόγος Μηχανικός MSc
Βασική Αρχή: Η κυκλοφορία των οχημάτων στο γραμμικό πάρκο Ρήγα Φερραίου εξυπηρετεί τις ανάγκες των παρόδιων κατοίκων και των επισκεπτών τους και τις ανάγκες των παρόδιων καταστημάτων. Υπακούει, γενικά, στους κανόνες των περιοχών πειθαρχημένης κυκλοφορίας (κυκλοφοριακών κυψελών). Η κυκλοφορία των ποδηλάτων εντάσσεται, για πρώτη φορά στο Πολεοδομικό Συγκρότημα Βόλου, σε οργανωμένο σχεδιασμό. Η κίνηση των πεζών και των ατόμων με ειδικές ανάγκες γίνεται παντού ανεμπόδιστα.
Ειδικότερα ισχύουν τα εξής:
1. Το υπόλοιπο οδικό δίκτυο δεν διαταράσσεται. Τόσο οι κάθετοι δρόμοι όσο και οι παράλληλοι (Κωνσταντά και Μαγνήτων) διατηρούν την κατεύθυνση κίνησης και τα λοιπά γεωμετρικά και κυκλοφοριακά χαρακτηριστικά που έχουν (πλην της οδού Κίτσου Μακρή, που διακόπτεται). Οι κυκλοφοριακές διαμορφώσεις της Ρήγα Φερραίου διακόπτονται στις αρτηρίες μεγάλης κυκλοφορίας Κ.Καρτάλη, Ε.Βενιζέλου και Παγασών, όπου σημαίνονται έντονα διαβάσεις πεζών.
2. Διακόπτεται η διαμπερότητα κατά την κίνηση επί της οδού Ρήγα Φερραίου (η οποία σήμερα είναι μονόδρομος με κατεύθυνση από Ανατολή προς Δύση, δηλαδή από Αναυρο προς Κραυσίδωνα). Τούτο επιτυγχάνεται είτε με ενδιάμεσα πλήρως πεζοδρομημένα τμήματα-πλατείες, είτε με αναστροφή των κινήσεων ανά τέσσερα (4), συνήθως, οικοδομικά τετράγωνα. Σε ορισμένα σημεία για την διακοπή της διαμπερότητας ή την αποτροπή εισόδου σε ένα τμήμα χρησιμοποιούνται και βυθιζόμενα φράγματα σύγχρονης τεχνολογίας.
3. Σε όλα τα σημεία εξασφαλίζεται η αποκομιδή των απορριμμάτων (οι θέσεις των κάδων οριστικοποιούνται σε ειδικά σημεία στις διασταυρώσεις), η τροφοδοσία των παρόδιων ιδιοκτησιών και η πρόσβαση όλων των οχημάτων έκτακτης ανάγκης.
4. Σε όλα τα σημεία εξασφαλίζεται η πρόσβαση των κατοίκων στους εκτός οδού χώρους στάθμευσης (garage/pilotis), τόσο στις πολυκατοικίες όσο και στις μονοκατοικίες (η στάθμευση εκτός οδού είναι απολύτως επιθυμητή και διευκολύνεται). Υπάρχει πρόβλεψη και για μελλοντικές ανεγέρσεις τέτοιων χώρων.
5. Σε ότι αφορά την κυκλοφορία και την στάθμευση των αυτοκινήτων:
5.1 Η ταχύτητα κίνησης, στα τμήματα όπου η κίνηση επιτρέπεται, περιορίζεται αυστηρά στα 20Km/h με επαναλαμβανόμενη Πινακίδα Ρ-32. Για την (υποχρεωτική) μείωση της ταχύτητας δεν χρησιμοποιούνται σαμαράκια. Ως τεχνικά μέσα χρησιμοποιούνται η στενή λωρίδα κυκλοφορίας, τα «ζιγκ-ζαγκ» και τα αδρά υλικά του οδοστρώματος. Αυτονόητο είναι ότι αυτή η ταχύτητα ισχύει και για τις πάσης φύσεως μοτοσικλέτες.
5.2 Η λωρίδα κυκλοφορίας είναι παντού ενιαία και δεν υπερβαίνει τα 3m, ακόμη και όταν προβλέπεται αμφίδρομη κίνηση στο τμήμα. Στις τελευταίες αυτές περιπτώσεις οι κινήσεις γίνονται μόνον για την εξυπηρέτηση των παρόδιων ιδιοκτησιών, οπότε οι πιθανότητες συναντήσεων επί της οδού μειώνονται.
5.3 Η στάθμευση γίνεται πάντοτε εκτός λωρίδας κυκλοφορίας, σε χώρους όπου κατασκευάζονται θέσεις στάθμευσης υψηλών προδιαγραφών. Σε όλα τα υπόλοιπα σημεία η στάθμευση αποτρέπεται με διαφόρων ειδών τεχνητά εμπόδια.
5.4 Ο αριθμός και η χωροθέτηση των θέσεων στάθμευσης ποικίλει ανά οικοδομικό τετράγωνο, ανάλογα και με την πίεση στάθμευσης που παρατηρείται σήμερα στην περιοχή. Μπορεί κανείς να διακρίνει τέσσερα, χοντρικά, τμήματα σε όλο το μήκος της Ρήγα Φερραίου:
- α. το τμήμα Δανιήλ Φιλιππίδη – Φιλίππου Ιωάννου, όπου δεν υπάρχουν θέσεις στάθμευσης
- β. το τμήμα Φιλίππου Ιωάννου – Γαμβέτα, όπου οι θέσεις στάθμευσης διατάσσονται κάθετα ή «υπό γωνία» στα άκρα του οικοδομικού τετραγώνου, μεγαλώνοντας έτσι τις αξιοποιήσιμες επιφάνειες
- γ. το τμήμα Γαμβέτα – Μεταμορφώσεως, όπου γίνεται προσπάθεια να χωροθετηθούν όσο γίνεται περισσότερες θέσεις στάθμευσης χωρίς να διαταραχθεί ο χαρακτήρας του γραμμικού πάρκου, δεδομένου ότι η πίεση στάθμευσης είναι πολύ υψηλή, λόγω πολλών πολυκατοικιών παλαιότερης κατασκευής, χωρίς χώρους στάθμευσης, και πολλών εμπορικών δραστηριοτήτων
- δ. το τμήμα Μεταμορφώσεως – Χείρωνος, που έχει περίπου τα χαρακτηριστικά του τμήματος Φιλίππου Ιωάννου – Γαμβέτα
6. Σε ότι αφορά την κυκλοφορία και την στάθμευση των ποδηλάτων:
Τα ποδήλατα κατά κανόνα συνυπάρχουν με τα αυτοκίνητα, δεδομένου ότι τα τελευταία κινούνται με πολύ χαμηλή ταχύτητα (αυτό είναι ένα από τα βασικά στοιχεία των περιοχών πειθαρχημένης κυκλοφορίας). Στα (παραπάνω αναφερόμενα) τμήματα α., β., και δ. οι λωρίδες κυκλοφορίας είναι χαρακτηρισμένες ως πεζοποδηλατόδρομοι (Πινακίδα Ρ-66 ή Ρ-65), που επικουρικά χρησιμοποιούνται από αυτοκίνητα και μοτοσικλέτες, κάτι που σημαίνει ότι το ποδήλατο έχει προτεραιότητα. Στο τμήμα γ., λόγω του αναμενόμενου σχετικά αυξημένου κυκλοφοριακού φόρτου και των πολλών κινήσεων για στάθμευση, κατασκευάζεται χωριστή λωρίδα ποδηλατοδρόμου, πλάτους 1,50m, για την κίνηση των ποδηλάτων στην αντίθετη κατεύθυνση με εκείνη των αυτοκινήτων. Η λωρίδα αυτή σημαίνεται με ειδικό χρώμα οδοστρώματος, με ανάλογα πηκτογράμματα και με ειδικές διαβάσεις στις διασταυρώσεις με τους κάθετους δρόμους.
Η κίνηση των ποδηλάτων διακόπτεται πλήρως στις διασταυρώσεις με Κ.Καρτάλη, Ε.Βενιζέλου και Παγασών.
Για την στάθμευση των ποδηλάτων προβλέπονται διάφορες κατασκευές, διάσπαρτες σε όλο το γραμμικό πάρκο.
7. Οι διασταυρώσεις των καθέτων οδών διαμορφώνονται με εγκιβωτισμό κυβολίθων σε επαρκές μήκος και σε ολόκληρο το πλάτος της διασταύρωσης, στο υπάρχον σήμερα επίπεδο του δρόμου. Με τον τρόπο αυτό επιτυγχάνεται
- η αλλαγή υλικού οδοστρωσίας, που συντελεί στην μείωση της ταχύτητας των οχημάτων που χρησιμοποιούν την κάθετη οδό (σε συνδυασμό με την κατάλληλη κάθετη και οριζόντια σήμανση)
- η μη διατάραξη του συστήματος επιφανειακής απορροής των ομβρίων υδάτων
Επί πλέον γίνεται διαμόρφωση των πεζοδρομίων κατά περίπτωση, ανάλογα με τις επιτρεπόμενες κινήσεις των αυτοκινήτων στην διασταύρωση και τοποθετούνται σε σταθερά σημεία οι κάδοι απορριμμάτων.
8. Η κίνηση των πεζών γίνεται ανεμπόδιστα σε όλες τις επιφάνειες του γραμμικού πάρκου (εκτός από τα φυτεμένα παρτέρια), τόσο σε ότι αφορά τους περιπατητές, όσο και τους μόνιμους κατοίκους. Οι είσοδοι-έξοδοι των κατοικιών έχουν ληφθεί υπόψη στον σχεδιασμό και απεικονίζονται στα σχέδια. Στις διασταυρώσεις του γραμμικού πάρκου με τις αρτηρίες Κ.Καρτάλη, Ε.Βενιζέλου και Παγασών κατασκευάζονται διαβάσεις πεζών υψηλών προδιαγραφών.
Η κίνηση των ατόμων με κινητικές δυσκολίες, αλλά και των γονέων με παιδικά καροτσάκια είναι επίσης διασφαλισμένη και κατασκευάζονται, όπου απαιτούνται, ειδικές ράμπες.
9. Η σήμανση του γραμμικού πάρκου είναι πλήρης, σύμφωνα με τον ισχύοντα Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας. Χρησιμοποιείται επίσης η ειδική Πινακίδα σήμανσης των περιοχών πειθαρχημένης κυκλοφορίας, που προβλέπεται στον γερμανικό κώδικα οδικής κυκλοφορίας.
Υ.Γ. Η Ομάδα που μελέτησε το έργο, συγκροτήθηκε από τους Αρχιτέκτονες Φωτεινή και Σωτήρη Γιαμάκο, τον Συγκοινωνιολόγο Χαράλαμπο Σκυργιάννη (ως σύμβουλο) και τον Γιώργο Νικολακόπουλο, ειδικό σύμβουλο οικολογίας και φυτοτεχνίας
