Πήλινα αγγεία, κτερίσματα από τον Μυκηναϊκό Θολωτό Τάφο στη θέση «Καζανάκι» Βόλου, 15ος αι. π.Χ., 13ος αι. π.Χ.
Μια ξεχωριστή εμπειρία περιμένει τους επισκέπτες της νέας έκθεσης στο Αθανασάκειο. Τα ευρήματα του ασύλητου θολωτού τάφου που βρέθηκε στη θέση «Καζανάκι» εκτίθενται με τρόπο ώστε να βιώνεται η αίσθηση που δίνει το εσωτερικό ενός θολωτού τάφου. Ίσως, ήδη, κάποια ερωτήματα να έρχονται στο μυαλό: Πώς και για ποιους κατασκευάζονταν οι θολωτοί τάφοι;
Πόσοι έχουν βρεθεί στην περιοχή μας; Οι παρακάτω πληροφορίες θα επιλύσουν τα προηγούμενα ερωτήματα και θα δώσουν στοιχεία για τα μνημειώδη ταφικά δημιουργήματα της μυκηναϊκής εποχής…
Θολωτοί τάφοι
Οι μεγάλοι θολωτοί τάφοι αποτελούν χαρακτηριστικά ταφικά μνημεία της μυκηναϊκής εποχής σε όλες τις περιοχές όπου αναπτύχθηκαν τα μυκηναϊκά κέντρα και συνδέονται με τη δύναμη, το κύρος και το γόητρο των ηγεμόνων, οι οποίοι πιθανότατα εθάβοντο μέσα σε αυτούς με τις οικογένειές τους. Οι τάφοι αυτοί είχαν κυκλικό θάλαμο κτισμένο με πέτρες κατά το εκφορικό σύστημα. Στην θολωτή οροφή του θαλάμου υπήρχε μικρή οπή που έκλεινε με λίθινη πλάκα, το λεγόμενο «κλειδί». Ο θάλαμος είχε μνημειώδη είσοδο, πάνω από την οποία υπήρχε το χαρακτηριστικό ανακουφιστικό τρίγωνο. Στο στόμιο κατά κανόνα υπήρχε φραγή με λιθοσωρό για λόγους προστασίας των ταφών. Στην είσοδο του τάφου οδηγούσε ο δρόμος, ένας ελαφρά κατηφορικός διάδρομος που συνήθως είχε λιθόκτιστες παρειές.
Κτερίσματα από τον Μυκηναϊκό Θολωτό Τάφο στη θέση «Καζανάκι» Βόλου,
Τέλος 15ου – 14ος αι. π.Χ.
1.- Ατρακτοειδείς ψηφίδες περιδεραίου από φαγεντιανή με αύλακες.
2.- Ψηφίδες περιδεραίου από υαλόμαζα σε σχήμα μικρής υδρίας.
3-4.- Σφαιρικές ψηφίδες περιδεραίου από φαγεντιανή με αύλακες.
5.- Ψηφίδες περιδεραίου από σάρδιο.
6.- Ψηφίδες περιδεραίου από φαγεντιανή.
7.- Ψηφίδες περιδεραίου από υαλόμαζα σε σχήμα ναυτίλου (θαλάσσιου μαλακίου).
8.- Ψηφίδες περιδεραίου από υαλόμαζα σε σχήμα κρίνου.
Στην περιοχή του μυχού του Παγασητικού Κόλπου έχουν ανασκαφεί μέχρι τώρα τέσσερις μεγάλοι θολωτοί τάφοι που ασφαλώς συνδέονται με το μυκηναϊκό κέντρο της Ιωλκού.
Θολωτός τάφος «Λαμιόσπιτο» στο Διμήνι
Βρίσκεται σε απόσταση 300 μ. περίπου δυτικά του λόφου με τα ερείπια της νεότερης νεολιθικής εποχής και ερευνήθηκε το 1886. Ο θάλαμός του έχει διάμετρο 8,20 μ. και ύψος 8,10 μ. Χρονολογείται σύμφωνα με την τυπολογία του στον 14ο αι. π.Χ. Αν και ο τάφος ήταν ήδη συλημένος, ωστόσο απέδωσε λίγα ευρήματα, κυρίως γυάλινα κοσμήματα, ελεφάντινα αντικείμενα και χάλκινα όπλα.
Θολωτός τάφος «Τούμπα» στο Διμήνι
Βρίσκεται στη δυτική πλαγιά του λόφου με τα ερείπια της νεότερης νεολιθικής εποχής. Ανασκάφηκε το 1892 και βρέθηκε συλημένος. Ωστόσο διασώθηκαν μερικά ευρήματα, κυρίως μικρά χρυσά και γυάλινα κοσμήματα. Ο θάλαμός του έχει διάμετρο 8,30 μ. και σωζόμενο ύψος 3,80 μ. Χρονολογείται, σύμφωνα με την αρχιτεκτονική του μορφή, λίγο αργότερα από τον θολωτό τάφο στο «Λαμιόσπιτο», δηλαδή στο 13ο αι. π.Χ.
Θολωτός τάφος στο «Καπακλί» Βόλου
Βρίσκεται στα δυτικά του λόφου των «Παλαιών» του Βόλου, στο προαύλιο της εκκλησίας των Αγίων Αναργύρων. Ανασκάφηκε το 1905 και βρέθηκε ασύλητος. Στο εσωτερικό του είχαν ενταφιαστεί αρκετοί νεκροί, συνοδευόμενοι από πολλά κτερίσματα, κυρίως χρυσά, αργυρά και γυάλινα κοσμήματα, αλλά και λίγα πήλινα αγγεία. Ο θάλαμός του έχει διάμετρο 10 μ. και σωζόμενο ύψος 4 μ.
Εκτός από τους μεγάλους θολωτούς τάφους υπήρχαν πολλοί μικρότεροι θολωτοί τάφοι ανάλογης μορφής που ήταν σε χρήση κατά τη μυκηναϊκή εποχή, αλλά επιβίωσαν ως ταφική πρακτική και σε όλη τη διάρκεια της πρωτογεωμετρικής – γεωμετρικής εποχής (10ος, 9ος, 8ος αι. π.Χ.) σε όλη τη Θεσσαλία. Χαρακτηριστικά παραδείγματα βρέθηκαν στην περιοχή των Φερών (Χλόη Βελεστίνου), της λίμνης Βοιβηίδος (Κάρλας) και του Αερινού.
Μυκηναϊκός Θολωτός Τάφος στη θέση «Καζανάκι» Βόλου
Στα πλαίσια των εργασιών κατασκευής της Περιφερειακής Οδού του Βόλου, στη θέση «Καζανάκι», αποκαλύφθηκε το έτος 2004 ένας ακέραιος μεγάλος θολωτός τάφος μυκηναϊκής εποχής που είχε κατασκευαστεί μέσα σε στρώμα κατοίκησης της τελικής νεολιθικής περιόδου.
Ο τάφος έχει μνημειώδη πρόσοψη με την είσοδο, το ανακουφιστικό τρίγωνο, μια λίθινη δοκό με εγχάρακτα σύμβολα και μια μονολιθική πλάκα που φέρει αβαθείς εγχάρακτους κύκλους με σταυρό. Ο δρόμος του τάφου έχει εν μέρει ανασκαφεί. Ο θάλαμος σώζεται εσωτερικά σε άριστη κατάσταση και στο δάπεδό του υπήρχαν τέσσερις λακκοειδείς τάφοι, ενώ εντοπίστηκε ένα παχύ στρώμα με στάχτη, θρυμματισμένα καμένα και μη οστά, καθώς και πολλά κτερίσματα.
Τα ανασκαφικά δεδομένα δείχνουν ότι επτά νεκροί τάφηκαν μέσα στον τάφο και δυο στο ανακουφιστικό τρίγωνο. Οι ταφές συνοδεύονταν από αγγεία, ψηφίδες κοσμημάτων από χρυσό, υαλόμαζα και φαγεντιανή, σφραγιδόλιθους από αχάτη και ορεία κρύσταλλο, πήλινα ειδώλια και χρυσά επιρράμματα, τα οποία ήταν πιθανώς διακοσμητικά των ενδυμάτων των νεκρών.
Οι ραδιοχρονολογήσεις δείχνουν δυο περιόδους χρήσης του θολωτού τάφου, κατά τον 15ο αι. π.Χ. και τον 13ο αι. π.Χ. αντίστοιχα.
Τα ευρήματα από το θολωτό τάφο στο «Καζανάκι», καθώς και τα στοιχεία της αρχιτεκτονικής του είναι όμοια με αυτά των άλλων θολωτών τάφων της περιοχής, εφόσον όλοι βρίσκονται γύρω από τον Παγασητικό Κόλπο, όπου αναπτύσσονται οι οικισμοί της μυκηναϊκής εποχής.
Κτέρισμα από τον Μυκηναϊκό Θολωτό Τάφο στη θέση «Καζανάκι» Βόλου,
15ος αι. π.Χ., 13ος αι. π.Χ.
Σφραγιδόλιθος από αχάτη με παράσταση γρύπα που επιτίθεται σε ταύρο.
Κτερίσματα από τον Μυκηναϊκό Θολωτό Τάφο στη θέση «Καζανάκι» Βόλου,
15ος αι. π.Χ., 13ος αι. π.Χ.
1-2 Περιδέραια από υαλόμαζα με ψηφίδες σε σχήμα διπλού ρόδακα.
3 Περιδέραιο από υαλόμαζα με ψηφίδες σε σχήμα διπλού αργοναύτη.
