Ενταγμένη στο τετραήμερο δράσεων και εκδηλώσεων «Επιτελεστικά δρώμενα και Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά: Η περίπτωση των «Μάηδων της Μακρινίτσας Πηλίου» είναι η συμμετοχή του Πολιτιστικού Συλλόγου Κλεισούρας «Ο Δάρβαρης» με το δρώμενο «Αργκουτσιάρια (Καρναβάλια Κλεισούρας)» στην πλατεία της Μακρινίτσας, σήμερα Παρασκευή το βράδυ στις 9:00 μ.μ.
Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του Πολιτιστικού Συλλόγου Κλεισούρας «Ο Δάρβαρης» κ. Νίκο Σιώκη: «Η διατήρηση των εθίμων και των ηθών του παρελθόντος και γενικότερα ο σεβασμός προς την παράδοση και τον λαϊκό πολιτισμό, αποτελούν ανεκτίμητη πολιτιστική κληρονομιά και παρακαταθήκη των λαών, η οποία τους εξασφαλίζει το παρόν και τους οδηγεί με στιβαρά βήματα προς το μέλλον. Ιδιαίτερα σήμερα, την εποχή της παγκοσμιοποίησης, της αλλοτρίωσης και της αποξένωσης, προβάλει ως επιτακτική ανάγκη η απόρριψη των ξενόφερτων επιρροών και του απρόσωπου τρόπου ζωής και επιβάλλεται η διατήρηση και διαφύλαξη του λαϊκού πολιτισμού, προκειμένου να διατηρηθεί η εθνική συνείδηση και η ταυτότητα των λαών. Η συμμετοχή του Πολιτιστικού Συλλόγου Κλεισούρας «Ο Δάρβαρης» στην αξιέπαινη αυτή διοργάνωση με τίτλο: “Πανελλήνια Επιστημονική Συνάντηση «Άυλη Πολιτιστική Κληρονομιά» και επιτελεστικά δρώμενα” με έναυσμα την πρόσκληση που μας απηύθυνε πριν από εννέα μήνες το Ινστιτούτο Προστασίας και Μελέτης Παραδοσιακής Αρχιτεκτονικής και Πολιτιστικής Κληρονομιάς Μακρινίτσας Πηλίου και η πρόσφατη παρουσίαση στη Θεσσαλονίκη του συλλογικού τόμου που εκδόθηκε με αφορμή την ένταξη του εθιμικού δρωμένου των Μάηδων, ευελπιστούμε ότι θα αποτελέσει τη θρυαλλίδα για την κινητοποίηση όλων των εμπλεκομένων φορέων αναφορικά με την ενημέρωση, τη διάσωση, τη διαφύλαξη και την αξιοποίηση του «πολιτιστικού αποθέματος» στις σύγχρονες κοινωνίες, τόσο μεταξύ ερευνητών και διαχειριστών του πολιτισμού όσο και μεταξύ καταναλωτών των πολιτιστικών προϊόντων. Η σχεδόν ταυτόχρονη ένταξη τριών σπάνιων λαϊκών τελετουργικών δρωμένων, αυτών της Κλεισούρας, της Νάουσας και της Μακρινίτσας, στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας κατά τα έτη 2020 και 2022 και η σημερινή πολιτιστική συνάθροιση τριών αντίστοιχων φορέων μελέτης, προστασίας και προβολής τους, ευελπιστούμε ότι θα συντελέσουν στη δημιουργία ενός άτυπου Δικτύου Επιτελεστικών Δρωμένων, μέσω του οποίου θα καταστούν δυνατά η επιστημονική μελέτη, καταγραφή, διαφύλαξη και ανάδειξη των ήδη εγγεγραμμένων και όσων μελλοντικά θα εγγραφούν στο Ευρετήριο στοιχείων, αλλά και η συνδιοργάνωση ενημερωτικών και εκπαιδευτικών δράσεων. Συγχαίρουμε τον φορέα πολιτισμού «Μαγνήτων Κιβωτός» της Ιεράς Μητρόπολης Δημητριάδος & Αλμυρού, το Ινστιτούτο Προστασίας και Μελέτης Παραδοσιακής Αρχιτεκτονικής και Πολιτιστικής Κληρονομιάς Μακρινίτσας Πηλίου «Οι Μάηδες της Μακρινίτσας ΑΜΚΕ», τον Δήμο Βόλου και την Περιφέρεια Θεσσαλίας – Περιφερειακή Ενότητα Μαγνησίας & Βορείων Σποράδων για τη διοργάνωση των τετραήμερων εκδηλώσεων και ευχόμαστε την άμεση υλοποίηση των στόχων και των οραμάτων των συντελεστών της προσπάθειας αυτής».
Η Κλεισούρα, η ιστορική βλάχικη πολίχνη της Δυτικής Μακεδονίας διατηρεί μέχρι σήμερα ανόθευτη την μακραίωνη παράδοσή της.
Το δρώμενο των Αργκουτσιαριών αποτελεί ένα ευετηριακό έθιμο, που τελείται ανήμερα την Πρωτοχρονιά και ανήκει στις λαϊκές τελετουργίες του Δωδεκαημέρου με διαβατήριο χαρακτήρα. Ο αγερμικός θίασος των μεταμφιεσμένων αποτελείται αποκλειστικά από αρσενικά μέλη της τοπικής κοινωνίας και με θηριόμορφες προσωπίδες περιφέρεται χορεύοντας στους κεντρικούς δρόμους και τις πλατείες του οικισμού για να καταλήξει σε παλλαϊκό χορό στο μεσοχώρι και ακολούθως σε επισκέψεις σε καφενεία, ταβέρνες και οικίες εορταζόντων. Η παρουσία τους θεωρείται ότι επιφέρει τύχη, γονιμότητα και καλοχρονιά.
Τα “πρόσωπα” που λαμβάνουν μέρος αναπαριστούν τέσσερεις τελετουργικούς χαρακτήρες, τον Τσερκέζο, τον γκέγκα ή γκέγκανο, την κοκόνα και την ομάδα των Αργκουτσιαριών. Η τελετουργική δράση αυτής της ομάδας εξελίσσεται μέσα από ένα δρώμενο κατά το οποίο απαγάγουν τον γκέγκα και απελευθερώνουν την κοκόνα, που έχει ήδη αιχμαλωτίσει. Κατόπιν τον περιάγουν δέσμιο και δεσμώτη, εκτελώντας παράλληλα κωμικούς και χορευτικούς εξευτελισμούς.
Ο ταϊφάς (παρέα), που αποτελείται αποκλειστικά και μόνο από άνδρες, ετοιμάζεται δύο μήνες πριν. Παλαιότερα οι ταϊφάδες ήταν τρεις, τέσσερις ή και περισσότεροι (οι γέροντες, οι μεσήλικες, οι νέοι και οι μικροί).
Όσοι επιθυμούν να συμμετέχουν, φροντίζουν να είναι προετοιμασμένοι και αν δεν διαθέτουν δική τους φορεσιά, σπαθί και προσωπίδα, τα δανείζονται έγκαιρα από συγγενικά ή φιλικά τους πρόσωπα.
Ανήμερα Πρωτοχρονιάς, νωρίς το πρωί, οι Αργκουτσιάρηδες συγκεντρώνονται στη βρύση του Αγίου Αθανασίου, απ’ όπου με τα μικρά παιδιά να προπορεύονται και τα όργανα να ακολουθούν, κατευθύνονται μέσα από τα στενά και τα δρομάκια του χωριού στη συνοικία του Αγίου Αντωνίου με τη σκεπαστή βρύση. Εκεί περιμένουν να τελειώσει η θεία λειτουργία και στη συνέχεια κατεβαίνουν στην κεντρική πλατεία, χορεύοντας ανά ζεύγη πιασμένοι χέρι με χέρι ή αντικριστά συγκρούοντας τις ξιφολόγχες τους με εκστατικό πάθος. Στην κεντρική πλατεία σχηματίζουν έναν μεγάλο κύκλο και αρχίζουν τον χορό μέχρι το μεσημέρι, μαζί με τον κόσμο που τους παρακολουθεί.
Αφού χορέψουν όλοι οι Αργκουτσιάρηδες, με πρώτους την κοκόνα και τον γκέγκανο, βγάζουν και τη μάσκα, την προσωπίδα, την οποία δένουν επάνω στο κεφάλι τους. Ακολούθως, επισκέπτονται όλα τα καφενεία και τις ταβέρνες του χωριού, όπου χορεύουν και ανταλλάσσουν ευχές με τους θαμώνες.
Κατά τη διάρκεια της τέλεσης του δρωμένου πολλοί είναι αυτοί που προσφέρουν στα Αργκουτσιάρια αποσταγμένα παραπροϊόντα του κρασιού, όπως το τσίπουρο ή συνηθέστερα το κονιάκ, για να ευχηθούν και να αντευχηθούν για καλοχρονιά.
Το απόγευμα οι μεταμφιεσμένοι ξεκινούν και πάλι τον χορό στους δρόμους και τις πλατείες της Κλεισούρας και ακολούθως πραγματοποιούν επισκέψεις στους εορτάζοντες, τους συγγενείς και όσους άλλους τους έχουν προσκαλέσει στα σπίτια τους, διασκεδάζοντας και χορεύοντας μαζί τους. Σε κάθε σπίτι που επισκέπτονται τούς προσφέρονται ποικίλα εδέσματα.
Το δρώμενο των Αργκουτσιαριών διατηρεί μέχρι σήμερα μια αστείρευτη και ακατάπαυστη δυναμική.
Ο τεχνικός πολιτισμός, η πολυποίκιλη σύγχρονη εξέλιξη και η αλλαγή των κοινωνικών, οικονομικών και πολιτισμικών συνθηκών δεν οδήγησαν ποτέ στη διακοπή του εθίμου και πρωτίστως στη μετατροπή του σε μια ψυχαγωγική φολκλορική εκδήλωση, σε ένα καταναλώσιμο θέαμα, σε ένα πολύφερνο τουριστικό προϊόν.
Τα αυθεντικά Αργκουτσιάρια της Κλεισούρας της Καστοριάς είναι απόψε στη Μακρινίτσα και είναι μια μεγάλη ευκαιρία για τους Βολιώτες να τα απολαύσουν από κοντά στην περιοχή μας.
