Ολοκληρώθηκε η έκδοση των 650 σελίδων του Αλεξανδρου Καπανιάρη που θα παρουσιαστεί τον Σεπτέμβριο
Όπως σημειώνει σε ανάρτηση του ο συγγραφέας- ερευνητής:
Χρειάστηκαν τέσσερα χρόνια σκληρής δουλειάς με μεράκι και αγάπη για να ολοκληρώσω την έκδοση 650 σελίδων με τίτλο «Από την Αγχίαλο της Ανατολικής Ρωμυλίας στη Νέα Αγχίαλο της Μαγνησίας, Μνήμες προσφυγιάς και ιστορίες συνεργατικότητας, Πτυχές της συνεταιριστικής ιστορίας στη Θεσσαλία». Δυο ήταν οι αιτίες που αγάπησα και έσκυψα πάνω σ’ αυτό το θέμα δίνοντας πολλές ώρες από την ζωή μου εγώ και δεκάδες συνεργάτες/τριες. Η πρώτη αφορούσε έναν ιστορικό Συνεταιρισμό της Μαγνησίας, που διέγραψε μια επιτυχημένη και αδιάλειπτη πορεία εκατό ετών, και η δεύτερη τους πρόσφυγες της Αγχιάλου από την Ανατολική Ρωμυλία, οι οποίοι, εκτός από τον πολιτισμό τους, έφεραν στο κόρφο τους, κυριολεκτικά, τα κλήματα των αμπελιών που φύτεψαν στη Νέα Αγχίαλο Μαγνησίας. Η ίδρυση της Αγροτικής Λαϊκής Τράπεζας Νέας Αγχιάλου «Η ΔΗΜΗΤΡΑ», δέκα χρόνια μετά τη θεμελίωση της Νέας Αγχιάλου, δείχνει την παράλληλη πορεία μιας νέας πόλης προσφύγων και ενός Συνεταιρισμού, πόλου συσπείρωσης, συνεργατικότητας και αλληλεγγύης. Συνεπώς, το ερευνητικό κίνητρο υπήρξε σημαντικό, ιδιαίτερο και συνάμα δύσκολο και απαιτητικό. Η έκδοση – μελέτη συνδιαμορφώθηκε παράλληλα με το Ιστορικό Αρχείο του Αγροτικού Οινοποιητικού Συνεταιρισμού Νέας Αγχιάλου «Η ΔΗΜΗΤΡΑ». Ο ερευνητής βρισκόταν διαρκώς σε μια «συνομιλία» με το ίδιο το αρχείο, το οποίο, παράλληλα, έπρεπε να το ισορροπήσει και με ένα πλήθος άλλων επιστημονικών μεθοδολογιών. Η διαδοχική έρευνα στο πεδίο (Νέα Αγχίαλος Μαγνησίας, Αγχίαλος Ανατολικής Ρωμυλίας [Πομόριε Βουλγαρίας]), οι προφορικές μαρτυρίες, οι βιβλιογραφικές πηγές, τα αρχεία εφημερίδων, το αρχείο του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων, τα διάφορα χειρόγραφα, οι φωτογραφίες και τα καρτ ποστάλ ιδιωτικών συλλογών, η νομοθεσία και τα πρακτικά των Γενικών Συνελεύσεων, του Διοικητικού και Εποπτικού Συμβουλίου, αποτέλεσαν το υλικό μιας ιστορικής αφηγηματικής γραμμής για την οποία συνεχώς προέκυπταν κενά, ασάφειες ή ημιτελείς ιστορίες, που έπρεπε να διερευνηθούν και να συγκροτηθούν μέσω της αρχειακής εθνογραφίας.
Θερμές ευχαριστίες οφείλω στον Πρόεδρο του Αγροτικού Οινοποιητικού Συνεταιρισμού Νέας Αγχιάλου «Η ΔΗΜΗΤΡΑ», κ. Ιωάννη Κίτσιο, καθώς και στο Διοικητικό και Εποπτικό Συμβούλιο, που με εμπιστεύθηκαν και με τίμησαν με την ανάθεση της παρούσας έρευνας και μελέτης. Η έκδοση στηρίχθηκε οικονομικά από την Περιφέρεια Θεσσαλίας και αποτελεί μια παρακαταθήκη για την ιστορία της Νέας Αγχιάλου και του Αγροτικού Οινοποιητικού Συνεταιρισμού Νέας Αγχιάλου «Η ΔΗΜΗΤΡΑ». Η επίσημη παρουσίαση θα πραγματοποιηθεί στον Σεπτέμβριο ενώ τα μέλη της οργάνωσης θα λάβουν τιμητικά τον τόμο σε ειδική εκδήλωση που προγραμματίζει το Δ.Σ.
Από το Εισαγωγικό σημείωμα μου σε σχέση με το περιεχόμενο
Η παρούσα έκδοση αποτελείται από έξι ενότητες και συνολικά δώδεκα κεφάλαια, που αφορούν κυρίως την περίοδο 1906-2018, με συνοπτική αναφορά στην περιοχή της Νέας Αγχιάλου από την Προϊστορική εποχή έως και τον ύστερο Μεσαίωνα.
Η πρώτη ενότητα, που τιτλοφορείται «Πτυχές της συνεταιριστικής ιστορίας στη Θεσσαλίας», περιλαμβάνει το πρώτο κεφάλαιο με τίτλο «Πρώιμες μορφές συνεταιριστικών οργανώσεων στη Θεσσαλία» και το δεύτερο κεφάλαιο με τίτλο «Οι περιπτώσεις των ιστορικών συνεταιριστικών οργανώσεων του Αλμυρού, της Ζαγοράς, του Τυρνάβου και άλλων περιοχών της Θεσσαλίας (1900-2020)». Ειδικότερα, στο πρώτο κεφάλαιο γίνεται μια ιστορική αναδρομή στις
απαρχές του συνεργατισμού της Θεσσαλίας μέσα από τις λεγόμενες «συντροφίες» των Αμπελακίων, πρώιμη μορφή συνεταιριστικής οργάνωσης, τις συντεχνίες του μεταξιού της Ζαγοράς Πηλίου και τον θεσμό του τσελιγκάτου, που έσβησε περίπου στα τέλη του 1960. Στο δεύτερο κεφάλαιο αναλύονται οι συνεταιρισμοί της Θεσσαλίας με πάνω από 100 χρόνια αδιάλειπτης λειτουργίας, όπως του Αλμυρού (1900), της Ζαγοράς (1916) και της Νέας Αγχιάλου (1918). Επίσης, γίνονται αναφορές στον Συνεταιρισμό Πωλήσεως Οπωρών Λεχωνίων – Καραμπασίου (Σ.Π.Ο.Λ.Κ.) (1915), ο οποίος όμως διαλύθηκε το 1928. Τέλος, αναφορές γίνονται και στους συνεταιρισμούς της Θεσσαλίας με ιστορία πάνω από 50 χρόνια αδιάλειπτης λειτουργίας, όπως την Ένωση Αγροτικών Συνεταιρισμών Βόλου – ΕΒΟΛ (1926), τον Αγροτικό Συνεταιρισμό Πηλίου & Βορείων Σποράδων (1952), αποτελώντας τη συνέχεια της Ε.Α.Σ. Πηλίου και Βορείων Σποράδων, την Ε.Α.Σ. Λάρισας – Τυρνάβου – Αγιάς (1925) και τον Αγροτικό Οινοποιητικό Συνεταιρισμό Τυρνάβου (1961). Το δεύτερο κεφάλαιο της πρώτης ενότητας ολοκληρώνεται με την παράθεση των αγροτικών συνεταιρισμών της Θεσσαλίας ανά Περιφερειακή Ενότητα.
Η δεύτερη ενότητα με τίτλο «Η Πύρασος και οι χριστιανικές Φθιώτιδες Θήβες» περιλαμβάνει το τρίτο κεφάλαιο, με τον διακριτικό τίτλο «Η περιοχή της Νέας Αγχιάλου στην Προϊστορική εποχή έως και τον ύστερο Μεσαίωνα». Πιο συγκεκριμένα, το τρίτο κεφάλαιο ξεκινά με μια σύντομη εισαγωγή για την Προϊστορική εποχή έως και τον ύστερο Μεσαίωνα στην περιοχή της Νέας Αγχιάλου. Στη συνέχεια, μέσα από ένα εκτενές φωτογραφικό αφιέρωμα γίνεται συνοπτική περιγραφή των μνημείων που ανακαλύφθηκαν από τις ανασκαφές στις Φθιώτιδες
Θήβες-Νέα Αγχίαλο. Τέλος, υπάρχουν αναφορές για το θέατρο των Φθιωτίδων Θηβών.
Στην τρίτη ενότητα, που τιτλοφορείται «Από την Αγχίαλο της Ανατολικής Ρωμυλίας στη Νέα Αγχίαλο Μαγνησίας», περιέχεται το τέταρτο κεφάλαιο με τίτλο «Ο ξεριζωμός των Ελλήνων Αγχιαλιτών της Ανατολικής Ρωμυλίας» και το πέμπτο κεφάλαιο με τίτλο «Η ίδρυση της Νέας Αγχιάλου». Ειδικότερα, η τρίτη ενότητα πραγματεύεται τι προηγήθηκε πριν την καταστροφή της Αγχιάλου της Ανατολικής Ρωμυλίας έως την ίδρυση της Νέας Αγχιάλου. Στο τέταρτο κεφάλαιο εξιστορούνται οι αιτίες και οι συνθήκες που οδήγησαν στην πυρπόληση της Νέας Αγχιάλου και τον διωγμό των Ελλήνων της Αγχιάλου στις 30 Ιουλίου 1906. Στο κεφάλαιο γίνεται εκτενής αναφορά στην παράδοση καλλιέργειας του αμπελιού στην Ανατολική
Ρωμυλία, βασισμένη στο κείμενο του Αριστείδη Χατζηπαρασκευά για την αμπελουργία στις Σαράντα Εκκλησίες από το αρχείο του Θρακικού Λαογραφικού και Γλωσσικού Θησαυρού, ένα σημαντικό τριμηνιαίο περιοδικό σύγγραμμα του 1937. Στο πέμπτο κεφάλαιο περιλαμβάνονται ιστορικές φωτογραφίες από την περίοδο αυτή μέσα από το αρχείο του Ιστορικού Μουσείου της Αγχιάλου (Πομόριε), καθώς και οι προφορικές μαρτυρίες Αγχιαλιτών της Ανατολικής Ρωμυλίας (σημερινής Πομόριε Βουλγαρίας). Σημαντική, επίσης, στο ίδιο κεφάλαιο είναι η συνεισφορά της Νάντιας Μαχά – Μπιζούμη, Επίκουρης Καθηγήτριας Λαογραφίας στο Τμήμα Ιστορίας και Εθνολογίας του Δ.Π.Θ., με σχετικό κείμενο που έχει τίτλο «Από τον τόπο εκκίνησης στον τόπο εγκατάστασης. Η γυναικεία φορεσιά από το Καβακλί της Ανατολικής Ρωμυλίας». Πιο αναλυτικά, στο πέμπτο κεφάλαιο περιγράφονται τα πρώτα βήματα των προσφύγων της Ανατολικής Ρωμυλίας στην Ελλάδα μετά τον διωγμό από την πατρίδα τους, καθώς και οι ενέργειες για την επιλογή της περιοχής όπου θα ιδρύσουν τη Νέα Αγχίαλο. Στο ίδιο κεφάλαιο περιλαμβάνονται αναφορές για την οικοδόμηση της Νέας Αγχιάλου Μαγνησίας, καθώς και την προσβολή των κατοίκων της νέας πόλης από την ελονοσία και αιματουρία, η οποία αποδεκάτισε κυριολεκτικά εκατοντάδες Αγχιαλίτες και Αγχιαλίτισσες. Επίσης, περιγράφεται η θεμελίωση της Νέας Αγχιάλου, η ίδρυση της ομώνυμης Κοινότητας και οι πρώτες προσπάθειες αυτοοργάνωσης.
Η τέταρτη ενότητα, με τον διακριτικό τίτλο «Η ιστορία του Αγροτικού Οινοποιητικού Συνεταιρισμού Νέας Αγχιάλου ‘’Η ΔΗΜΗΤΡΑ’’: Από την ίδρυση στα πρώτα βήματα», περιλαμβάνει το έκτο κεφάλαιο με τίτλο «Η ίδρυση του Συνεταιρισμού με την επωνυμία Αγροτική Λαϊκή Τράπεζα Νέας Αγχιάλου ‘’Η ΔΗΜΗΤΡΑ’’» και το έβδομο κεφάλαιο με τίτλο «Η Μεσοπολεμική περίοδος, η μετάβαση στη Μεταπολεμική περίοδο και ο νέος βηματισμός του Συνεταιρισμού Αγροτική Λαϊκή Τράπεζα Νέας Αγχιάλου ‘’Η ΔΗΜΗΤΡΑ’’ (1931-1950)». Το έκτο κεφάλαιο εστιάζει στην ίδρυση του Συνεταιρισμού της Νέας Αγχιάλου με την επωνυμία Αγροτική Λαϊκή
Τράπεζα Νέας Αγχιάλου ‘’Η ΔΗΜΗΤΡΑ’’, καθώς και στις προκαταρκτικές ενέργειες που προηγήθηκαν. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται στον Παναγιώτη Τοπάλη, που παραχώρησε έναντι ανταλλάγματος έκτασή του για την εγκατάσταση των προσφύγων, καθώς και στις διαδικασίες διανομής κλήρου στους αγρότες της Νέας Αγχιάλου. Στο κεφάλαιο παρουσιάζονται, μέσα από ιστορικά ντοκουμέντα που παρατίθενται για πρώτη φορά, η σύνταξη του πρώτου καταστατικού με τα ιδρυτικά μέλη, συνοδευτικές επιστολές και πολύτιμα χειρόγραφα των πρώτων κινήσεων τηςΟργάνωσης. Το κεφάλαιο ολοκληρώνεται με αναφορές στους πρώτους εμβληματικούς Προέδρους της Οργάνωσης, τον Ράλλη Α. Ράλλη και τον Θεόδωρο Αγγελίδη. Στο έβδομο κεφάλαιο
αναλύονται τα δύσκολα χρόνια της Μεσοπολεμικής περιόδου, καθώς και η μετάβαση στη Μεταπολεμική περίοδο. Επιπλέον, αποτυπώνονται τα πρώτα βήματα της Οργάνωσης, που ουσιαστικά αρχίζουν το 1931, τα γεγονότα του Πολέμου 1940-41, η καταστροφή εξαιτίας της φυλλοξήρας το 1946, η ίδρυση φυτωρίου στη Νέα Αγχίαλο και, τέλος, η δραστηριότητα του Συνεταιρισμού έως το 1950.
Η πέμπτη ενότητα, με τίτλο «Από την Αγροτική Λαϊκή Τράπεζα Νέας Αγχιάλου στον Παραγωγικό Συνεταιρισμό Νέας Αγχιάλου: Η αγροτική παραγωγή, η εξειδίκευση η οργάνωση του οινοποιείου», περιλαμβάνει το όγδοο κεφάλαιο με τίτλο «Η περίοδος της πολυκαλλιέργειας (σιτάρι, βαμβάκι, ελιές, σταφύλια) στα δύσκολα χρόνια της δεκαετίας του ‘50 (1951-1960)», καθώς και το ένατο κεφάλαιο με τίτλο «Οι επενδύσεις στις εγκαταστάσεις των οινοποιείων, εκσυγχρονισμός και στροφή προς την εμφιάλωση και τη βιομηχανική παραγωγή (1961-1980)».
Ειδικότερα, στο όγδοο κεφάλαιο γίνονται αναφορές στην περίοδο της πολυκαλλιέργειας (σιτάρι, βαμβάκι, ελιές, σταφύλια). Τα βασικά έσοδα του Συνεταιρισμού της Νέας Αγχιάλου εκείνη την εποχή προέρχονται από: προμηθευτικές εργασίες, δημητριακά, εκμετάλλευση ελαιουργείου, εκμετάλλευση αλευρόμυλου, εκμετάλλευση φυτωρίου, οινοποίηση, εκμετάλλευση αυτοκινήτου, εκμετάλλευση αλωνιστικής μηχανής και θεριζοαλωνιστικών μηχανών, εκμετάλλευση
τίνλεϋ, εκμετάλλευση μπουλντόζας ιντερνασιονάλ, εκμετάλλευση μηχανής άχυρου, εκμετάλλευση θεριστικής μηχανής. Στο ένατο κεφάλαιο, που αφορά την περίοδο 1961-1980, περιγράφονται οι πιο σημαντικές εξελίξεις στην Οργάνωση, με επενδύσεις στις εγκαταστάσεις των οινοποιείων, εκσυγχρονισμό και στροφή προς την εμφιάλωση και τη βιομηχανική παραγωγή.
Στην έκτη ενότητα, με τον διακριτικό τίτλο «Η δυναμική πορεία του Αγροτικού Οινοποιητικού Συνεταιρισμού Νέας Αγχιάλου ‘’Η ΔΗΜΗΤΡΑ’’ από το 1981 έως το 2018», περιλαμβάνεται το δέκατο κεφάλαιο με τίτλο «Η περίοδος διασφάλισης της ποιότητας και οι νέες επενδύσεις», το ενδέκατο κεφάλαιο με τίτλο «Τα νέα προϊόντα, πολιτικές προώθησης και οι νέες εγκαταστάσεις» και το δωδέκατο κεφάλαιο με τίτλο «Η νέα εποχή και η συμπλήρωση της εκατονταετίας».
